ⓘ Յորդանան, Պաշտօնական անուանումը՝ Յորդանանի Հաշիմեան Թագաւորութիւն, Արաբական թագաւորութիւն Առաջաւոր Ասիոյ մէջ՝ Յորդանան գետի ափին։ Հարաւէն սահմանակից է Սէուտական ..

Անդրյորդանան

Անդրյորդանան կամ Արեւելեան ափ עבר הירדן") - Յորդանան գետին Արեւելքը գտնուող տարածաշրջան, որուն զգալի մասը ընդգրկուած է Յորդանանի Թագաւորութեան մէջ։ Եբրայական եզրոյթը՝ עבר הירדן կը նշանակէ "Յորդանանի միջով", կիրառուած է, օրինակ, Աստուածաշունչի Հին Կտակարանի Հեսու Նավէի գիրքին մէջ:

Յորդանանի Հայերը

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Երկիր Հայերը Յորդանանի մէջ, հայերը Յորդանան հաստատուած են հին ժամանակներէն՝ Խաչակիրներու շրջանէն, Հեթում թագաւորի օրօք. սակայն որպէս համայնք սկսած են ձեւաւորուիլ 1915-ի Եղեռնէն ետք, մանաւանդ 1950-ական թուականներու սկիզբը, երբ Տէր Զօրէն, Սուրիայէ և այլ վայրերէ գաղթական բեկորներ ապաստան գտած են Յորդանանի զանազան քաղաքներու մէջ՝ Մաան, Փեթրա, Քարաք, Իրպիտ, Զարքա: Կը յիշուի, որ Քաղաքի մէջ 1928-ին գոյութիւն ունեցած է հայկական վարժարան մը՝ որբերուն այբենգիմ սորվեցնելու համար: Այնուհետեւ հայ գաղթականները շարժած են դէպի մայրաքաղաք Ամման, ուր 1933-ին գոյութիւն ունեցած է ազգային վա ...

Սուրբ Ծնունդ

Հայ Առաքելական Եկեղեցին Յիսուս Քրիստոսի Ս. Ծննդեան տօնը կը նշէ 6 Յունուարին։ Կաթողիկէ եկեղեցին այս տօնը կը նշէ 25 Դեկտեմբերին։ Մինչեւ Դ. դար, բոլոր քրիստոնեաները Ս. Ծնունդը նշած են 6 Յունուարին։ Սակայն քրիստոնէութեան ընդունումէն անմիջապէս ետք, հռովմէացիները կը շարունակէին հեթանոսական տօներ նշել։ Բանն այն է, որ 25 ‎Դեկտեմբերին մեծ շուքով կը նշուէր արեւի դից Միհրի Միթրա, Մհեր պաշտամունքին նուիրուած տօնը։ Հեթանոսական աւանդութիւնները խափանելու համար, 336-ին Հռոմի եկեղեցին 25 Դեկտեմբերը պաշտօնապէս կը հռչակէ Յիսուս Քրիստոսի ծննդեան օրը։ Հետագային Ասորիքի եւ գրեթէ ամբողջ արեւելքի մէջ Քրիստոսի Ծնն ...

Յորդանանի Խորհրդարան

Յորդանանի խորհրդարան, Յորդանանի երկպալատանի ներկայացուցչական մարմին: Այաններու ժողովը բաղկացած է 65 անդամներէ, որոնցմէ իւրաքանչիւրը ուղղակիօրէն կը նշանակուի թագաւորին կողմէ, իսկ Ներկայացուցիչներու պալատը՝ 130 անդամներէ, որոնք ընտրուած կըլլան ժողովուրդին կողմէ, ընդ որուն ինը տեղ վերապահուած է քրիստոնեաներուն համար, երեք՝ չեչէն փոքրամասնութիւններուն համար, իսկ տասնհինգ՝ կանանց: Բոլորը կը ծառայեն չորսամեայ ժամկէտով:

Անարատ Յղութեան Հայ Քոյրերու Միաբանութիւն

Հիմնադիր՝ Անտոն-Պետրոս Թ. Հասունեան, Կաթողիկոս-Պատրիարք Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ եւ առաջին հայ Քարտինալ՝ Տիեզերական Եկեղեցւոյ:1840-ական թուականներուն կը ծրագրէ հիմնել "Հաւատաւոր Կոյսերու" միաբանութիւն մը, որու հիմնական նպատակ էր դաստիարակել հայ համեստ դասակարգի իգական սեռի միտքն ու հոգին քրիստոնէական, մարդկային ու ազգային արժէքներով: Այս բարենպատակ ու ազգօգուտ ծրագիրը կ’իրականացնէ գործակցութեամբ՝ Մայր Սրբուհի Հաճի-Անտոնեանի, որ իր կեանքը նուիրած էր բարեսիրական գործերու, եւ իբրեւ "տան մայրապետ" ՝ զբաղած աղքատ փոքրիկներու կրթութեամբ: 9 Դեկտեմբեր, 1847-ին, Մայր Սրբուհին չորս նուիրեալ քոյրերու հ ...

Պարսելոնա-Էլ Փրաթ Միջազգային Օդակայան

Պարսելոնա-Էլ Փրաթ օդակայան, յայտնի է նաեւ որպէս Էլ Փրատի օդանաւակայան, միջազգային օդանաւակայան, որ կը գտնուի Քաթալոնիայի ինքնավար համայնքի մայրաքաղաք Պարսելոնայի կեդրոնէն 12 քմ հեռաւորութեան վրայ գտնուող Էլ Փրատ տէ Լեոպրեկատ բնակավայրին մէջ։ Կը համարուի Սպանիոյ երկրորդ խոշորագոյն օդանաւակայանը՝ Ատոլֆ Սվարէսի անուան Մատրիտ Պարախաս միջազգային օդանաւակայանէն ետք։ Ըստ զբաղուածութեան ցուցանիշի՝ Պարսելոնայի օդանաւակայանը եօթերորդն է ամբողջ Եւրոպայի մէջ` Լոնտոնի, Փարիզի, Ամսթերտամի, Ֆրանքֆուրթի, Ստամպուլի եւ Մատրիտի օդանաւակայաններէն ետք։ 2016-ին Պարսելոնայի օդանաւակայանը կ՛ընդունի գրառումով թիւո ...

Ասիոյ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան Վայրերու ցանկ

ԵՈՒՆԵՍՔՕ Հյուսիսային Ամերիկայում Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ Եւրոպայի եՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ Համաշխարհային ժառանգութիւն Ափրիկէի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ Օվկիանիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ Հարաւային Ամերիկայի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան Վայրերու ցանկ

                                     

ⓘ Յորդանան

Յորդանան, Պաշտօնական անուանումը՝ Յորդանանի Հաշիմեան Թագաւորութիւն, Արաբական թագաւորութիւն Առաջաւոր Ասիոյ մէջ՝ Յորդանան գետի ափին։ Հարաւէն սահմանակից է Սէուտական Արաբիոյ, հարաւ-արեւելքէն՝ Իրաքին, հիւսիս-արեւելքէն՝ Սուրիոյ, արեւմուտքէն՝ Իսրայէլին եւ Պաղեստինի Պետութեան։ Յորդանանի թագաւորութիւնը սահմանադրական միապետութիւն մըն է, որուն կառավարութեան նստավայրը մայրաքաղաք Ամմանն է։

                                     

1. Աշխարհագրութիւն

Յորդանանի տարածութիւնը 35, 637 քմ 2 է, ամէնէն բարձր կէտը Ումմ ատ Տամի լեռն է բարձրութիւնը՝ 1.855 մ, տեղը՝ 31.2°N 36.5°E  / 31.2; 36.5, ամէնէն ցածը՝ Մեռեալ Ծովու մակերեսը −446 մ:

Կլիմայ

Յորդանանի մէջ կը գերիշխէ միջերկրածովային կլիման։ Ամառը ջերմաստիճանը 30°C 86°F եւ համեմատաբար զով է, ձմեռը՝ 13°C 55°F։ Հիւսիսային շրջանները Նոյեմբերէն Մարտ ամիսներուն ընթացքին կանձրեւէ։ Կարմիր եւ Մեռեալ ծովերու ջուրին ջերմաստճիանը +21°C էն աւելի ցած չըլլար։ Միաժամանակ երկիրին կեդրոնական հատուածներուն մէջ գիշերները զով կընէ։

                                     

2.1. Քաղաքականութիւն եւ Կառավարութիւն Իրաւունք

Յորդանանի իրաւական համակարգը կը գործէ Շարիաթ օրէնքով նաեւ Օսմանեան-Եգիպտական օրէնքներով։ Նաեւ կազդեն ցեղային աւանդոյթները։

Յորդանան ունի Շարիաթի դատարաններ եւ քաղաքացիական դատարաններ։ Ամենաբարձր դատարանը վճռաբեկ դատարանն է, որուն կը յաջորդէ վերաքննիչ դատարանը։ Քաղաքացիական դատարաններն ունին իրաւասութիւն քրէական եւ քաղաքացիական գործերով, իսկ շարիաթի դատարանները կը գործեն ամուսնութեան, ամուսնալուծութեան, եւ ժառանգութեան հարցերով։ Շարիաթի դատարաններուն մէջ, երկու կանանց վկայութիւնը հաւասար է մէկ մարդու վկայութեան։

Յորդանանի մէջ սահմանադրութիւնը ընդունուած է 11 Յունուար 1952-ին, սակայն միշտ փոփոխութեան ենթակայ է։ Դատարանները կը բաժնուին երեք մասերու՝ քաղաքացիական, կրօնական եւ յատուկ։ Քաղաքացիական դատարանները կը զբաղին քաղաքացիական եւ քրէական գործերով, քաղաքացիական դատարանները կը ներառեն դատաւոր դատարաններ, առաջին ատեանի դատարաններ, վերաքննիչ դատարաններ, բարձր Վարչական դատարաններ եւ Գերագոյն դատարան։

                                     

2.2. Քաղաքականութիւն եւ Կառավարութիւն Հայ-Յորդանանեան կապեր

Դիւանագիտական յարաբերութիւններ Հայաստանի Հանրապետութեան եւ Յորդանանի Հաշիմեան Թագաւորութեան միջեւ հաստատուած են 18 Յուլիս 1991-ին։ Յորդանանի Հաշիմեան Թագաւորութեան Թագաւոր Ապտալլա Բ. Իպն Ալ-Հուսէյն Ալ-Հաշիմիի հրաւէրով Նախագահ Սերժ Սարգսեան 29 Հոկտեմբերին պաշտօնական այցով մը կը մեկնի Յորդանան։

                                     

3.1. Ժողովրդագրութիւն Հայերը Յորդանանի Մէջ

Հայերը Յորդանանի տարածքին բնակութիւն հաստատած են հին օրերէն ի վէր։ Անոնց թիւը աւելցած է խաչակրաց արշաւանքներու ժամանակաշրջանէն ԺԱ-ԺԳ դարեր։ Սակայն Յորդանանի հայ համայնքը կը ձեւաւորուի եւ կը ստուարանայ 1915-ի Մեծ Եղեռնին եւ անկէ ետք, երբ բազմաթիւ գաղթականներ կապաստանին Յորդանանի մէջ։ 1948-ին հայերուն թիւը շուրջ 6 հազար էր, 1980-ին՝ 3 հազար, 1995-ին՝ 2 հազար։ Անոնք գլխաւորաբար կը բնակին Ամմանի մէջ, նաեւ Ակափա, Զարքա, Իրպիտ, Մատարա եւ Ռուսեյֆա քաղաքներուն մէջ։ Անոնք արհեստաւորներ են յայտնի են հայ լուսանկարիչները, Ամմանի լուսանկարիչներու 3/4-ը հայեր են, առեւտրականներ ոսկերիչ-գոհարավաճառներ, կան նաեւ մտաւորականներ։ Համայնքը համախմբուած է եկեղեցւոյ շուրջ. հոգեւոր պետը կը նշանակէ Երուսաղէմի հայոց պատրիարքը։ Ամմանի մէջ հայերը կապրին հայկական թաղամասի մը մէջ, ուր կը գործէ Ս. Թադէոս եկեղեցին։ Յորդանանի մէջ կը գործեն ՀԲԸՄ, ՀՕՄ, ՀՄԸՄ, ՀՄՄ մասնաճիւղերը, Ազգային մարզական միութիւնը Տիկնանց յանձնախումբով, մարզական կողովագնդակի խումբեր եւ "Մասիս" նուագախումբը։ Հայերը կը յաճախեն Եուզպաշեան ազգային վարժարան, կը գործէ Կիւլպէնկեան մանկապարտէզը։ Գրեթէ մարած է հայ կաթողիկէներու Սահակ-Մեսրոպ վարժարանը կը յաճախեն օտարները։ 1993-էն լոյս կը տեսնէ "Անդրադարձ" ամսաթերթը։



                                     

3.2. Ժողովրդագրութիւն Վարչական բաժանում

Յորդանան կը բաժնուի 12 մուհաֆազաներու մարզերու։ Բոլորը, բացի Էլ Պալքայէն, ունին նոյնանուն վարչական կեդրոններ։ Մուհաֆազաները կը գլխաւորեն քաղաքապետները, որոնք կը նշանակուին թագաւորին կողմէն։ Մարզերը իրենց հերթին կը բաժնուին 52 շրջաններու։

                                     

4. Գրականութիւն

  • Robins, Philip. A History of Jordan 2004.
  • El-Anis, Imad. Jordan and the United States: The Political Economy of Trade and Economic Reform in the Middle East I.B. Tauris, distributed by Palgrave Macmillan; 2011 320 pages; case studies of trade in textiles, pharmaceuticals, and financial services.
  • Eran, Oded. The End of Jordan as We Know It?, Israel Journal of Foreign Affairs, Vol. 6, No. 3 2012
  • Goichon, Amélie-Marie. Jordanie réelle. Paris։ Desclée de Brouwer 1967-1972. 2 vol., ill.
  • Teller, Matthew. The Rough Guide to Jordan 4th ed., 2009.
  • Salibi, Kamal S. The Modern History of Jordan 1998.
  • Ryan, Curt. "Jordan in Transition: From Hussein to Abdullah" 2002.


                                     

5. Արտաքին յղումներ

  • Յորդանան ԴՄՈԶ-ի կայքում
  • Յորդանանի ազգային հեռուստալիք
  • Յորդանանի աշխարհագրական քարտեզ
  • Յորդանան BBC-ի լուրերու կայքին մէջ
  • Յորդանան Վիկիմեդիա ատլաս
  • Յորդանան Վիքիճամփորդ
  • Յորդանանի կառավարութիւն

Կաղապար:Պորտալ

Կաղապար:Ասիոյ Երկիրներ