ⓘ Մեզիրէ. Մոզիրէ, Մեզերէ, Մեզրէ. քաղաք Արեւմտեան Հայաստանի՝ Խարբերդ քաղաքէն 5 քմ հարաւ-արեւմուտք, 1878 թուականին Խարբերդ նահանգի վարչական կեդրոնը: ..

Հրանդ (անձնանուն)

Հրանդ Ասատուր 1862 Կ.Պոլիս-1928 հայ բանասէր, հրապարակախօս Հրանդ Մալոյեան ֆրանսերէն՝ Hrant Maloyan 1896 Մուշ-1978 Դամասկոս ֆրանսական բանակի զինուորական Հրանդ Մարգարեան ծն.1938 Պասրա, Իրաք գիտնական եւ դերասան Հրանդ Գանգրունի ծն.1925 Դամասկոս գրող, պատմաբան Հրանդ Ալեանաք ֆրանսերէն՝ Hrant Alyanak, 1880 Կ.Պոլիս-1938 Փարիզ) նկարիչ Հրանդ Շահինեան 1923-96 Երեւան հայ խորհրդային մարմնամարզիկ Հրանդ Տինք թրք.՝ Hrant Dink 1954 Մալաթիա-սպ.2007 Իսթանպուլ պոլսահայ լրագրող, "Ակօսի" խմբագիր Հրանդ Մելքոն Կիւրճեան, 1895-1915 գրող Հրանդ Ք. Արմէն 1895-1973 պատմաբան Հրանդ Գըլըճեան ծն.1896 Սեբաստիա փրօֆ, ջութակահ ...

                                     

ⓘ Մեզիրէ

Մոզիրէ, Մեզերէ, Մեզրէ. քաղաք Արեւմտեան Հայաստանի՝ Խարբերդ քաղաքէն 5 քմ հարաւ-արեւմուտք, 1878 թուականին Խարբերդ նահանգի վարչական կեդրոնը:

                                     

1. Պատմութիւն

Մեզիրէն հիմնադրած են խարբերդցի հայերը 1617 թուականին: Հիմնականօրէն զբաղած են արհեստներով եւ առեւտուրով, եղած են նաեւ արտադրական ձեռնարկութիւններ: Ֆապրիքաթորեան եղբայրներու հիմնադրած 1869 մետաքսի գործարանի արտադրանքն արտահանուած է Մերձաւոր Արեւելքի շատ մը քաղաքներ:

1895-ի հակահայկական կոտորածներուն ժամանակ Մեզիրէի հայութիւնը զերծ կը մնայ զանգուածային բռնութեան այս արարքներէն։ Այս մէկը ապահովութեան գրաւական մը կը համարուի շրջակայ եւ մանաւանդ Խարբերդ քաղաքի հայութեան համար, ինչ որ թափ կու տայ հայերու նոր հոսքի մը Մեզիրէ։ Ասոնց շարքին կան մանաւանդ արհեստաւոր եւ առեւտրական հայեր։

Մեզիրէի մէջ գործած են Ս. Սարգիս, Ս. Աստուածածին, հայ բողոքականներու եւ հայ կաթոլիկներու եկեղեցիները:

Մօտ 12 հազար հայ հաշուող Մեզիրէի մէջ եղած են գոլէճներ, երեք հատ երկրորդական վարժարան եւ տասէ աւելի նախակրթարաններ։ Մեզիրէի ազգային կեդրոնական վարժարանը, Աղջկանց վարժարանը, ֆրանսական գոլէճը հիմնադրուած՝ 1895-ին, Գերմանական գոլէճը հիմնադրուած՝ 1897-ին, Քափուցիներու միաբանութեան հիմնարկութիւնը, նախակրթարաններ ու մանկապարտէզներ:

1914 թուականին Մեզիրէի հայերը բնակիչներուն 16 հազար կէսը կը կազմէին, սակայն տեղահանուած են 1915-ին, Մեծ եղեռնի ժամանակ: Մեծ մասը զոհուած է, իսկ փրկուածները բնակութիւն հաստատած են տարբեր երկրներու մէջ:

Մեզիրէ ծնած է գրող Վահան Թոթովենցը:

                                     
  • Թլկատինցի Յովհաննէս Յարութիւնեան, 1860, Խույուլու, Մեզիրէ Օսմանեան Կայսրութիւն - 1915, Մեզիրէ Օսմանեան Կայսրութիւն Մեծ եղեռնի զոհ, գրող, մանկավարժ
  • Խար բեր դի գա ւա ռ, Մե զի րէ - 1915 հայ բժիշկ Զարեհ Պօղոս Արսլանեան ծնած է Խար բեր դի նա հան գի Խար բեր դի գաւա ռի Մե զի րէ քաղաքին մէջ կաթոլիկ ծնողներու
  • Խար բեր դի գա ւա ռի Մեզիրէ քաղաք - 1915 հայ բժիշկ Հրանդ Արսլանեան ծնած է 1886 թուականին, Խարբերդի նահանգի Խարբերդի գաւառի Մեզիրէ քաղաքին մէջ կաթոլիկ
  • Ծնած է մօտ 1875 թուականին, Խար բեր դի նա հան գի, Խարբերդի գաւառի Խարբերդ - Մեզիրէ քաղաքին մէջ Մանկական տարիներէն զրկուած է հօրմէն եւ մեծացած մօր խնամքի
  • կորսնցուցած է հայրը Մայրը երկրորդ անգամ ամուսնացած է Խարբերդի նահանգի Մեզիրէ Մեզրէ քաղաքի աւետարանականներու հոգեւոր հովիւ վերապատուելի Ազարեանին եղբօր
  • Խար բեր դի գա ւա ռ, Մե զի րէ - 1915 հայ բժիշկ Լեւոն Արսլան ծնած է 1867 թուականին, Խար բեր դի նա հան գի Խար բեր դի գա ւա ռի Մե զի րէ քաղաքին մէջ կաթոլիկ
  • Արմենակ Հայկազեան 1870, Հաճըն, Ադանայի վիլայեթ, Օսմանեան Կայսրութիւն - 1921, Մեզիրէ Օսմանեան Կայսրութիւն հայ բժիշկ Ծնած է Լեռնային Կիլիկիոյ Հաճըն քաղաքին
  • նահանգ, Խարբերդի գաւառ, Մեզիրէ - 1915 հայ բժիշկ Ծնած է 1887 թուականին, Խար բեր դի նա հան գի Խար բեր դի գա ւա ռի Մե զի րէ քաղաքին մէջ կաթոլիկ ծնողներու
  • Քէնտիրեան 1880, Խարբերդ, Խարբերդի նահանգ - Օգոստոս, 1915, Խարբերդ կամ Մեզիրէ հայ դեղագործ, ուսուցիչ Ծնած է 1880 թուականին Խարբերդի նահանգի կեդրոն
  • Ժորժ Սարգիսեան 26 Յուլիս 1915 1915 - 07 - 26 Մեզիրէ Օսմանեան Կայսրութիւն - 18 Սեպտեմբեր 1982 1982 - 09 - 18 Պէյրութ, Լիբանան հայ դերասան, բեմադրիչ, թատերական