ⓘ Հայաստանի Զինուած Ուժեր. Հայաստանի Հանրապետութեան Զինուած Ուժեր, Հայաստանի Հանրապետութեան անվտանգութիւնը, պաշտպանութիւնը եւ տարածքային ամբողջականութիւնը, անոր ս ..

Հայկական Բանակ (1918-1920)

Հայկական Ազգային բանակ, ստեղծուած է Հայաստանի առաջին Հանրապետութեան օրերուն՝ 1918-ին Հայաստանի Հանրապետութեան հռչակումէն ետք։ Գոյատեւած է մինչեւ հանրապետութեան խորհրդայնացումը՝ 2 Դեկտեմբեր 1920:

Կովկասեան արշաւանք

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Ռազմական հակամարտություն Կովկասեան արշաւանք, Առաջին Համաշխարհային պատերազմի Կովկասեան արշաւանք, Կովկասեան ճակատ, Օսմանեան կայսրութեան եւ Ռուսական կայսրութեան միջեւ ռազմական հակամարտութիւն էր, հետագային ներառելով նաեւ Ատրպէյճանը, Հայաստանը, Կեդրոնական Կասպիական Բռնապետութիւնը եւ Բրիտանական կայսրութիւնը։ 23 Փետրուար 1917 թուականին, Ռուսաստանի յեղափոխութենէն ետք ռուսական զօրքի առաջխաղացումը դադրեցաւ, այնուհետեւ ցրուեցաւ ռուսական կովկասեան բանակը, որուն փոխարինեցին հայկական կամաւորական ջոկատները եւ ֆիտայական ջոկատները։ 1918 թուականին ստեղծուեցաւ Կեդրոնական Կովկասեան բռնապետո ...

                                     

ⓘ Հայաստանի Զինուած Ուժեր

Հայաստանի Հանրապետութեան Զինուած Ուժեր, Հայաստանի Հանրապետութեան անվտանգութիւնը, պաշտպանութիւնը եւ տարածքային ամբողջականութիւնը, անոր սահմաններուն անձեռնմխելիութիւնը պաշտպանող պետական ռազմական հաստատութիւն:

                                     

1. Պատմութիւն

Հայաստանի Հանրապետութեան զինուած ուժերը կազմուած են բաւական բարդ ժամանակաշրջանի մը ընթացքին, երբ աշխարհաքաղաքական դաշտին մէջ Խորհրդային Միութիւնը կապրէր իր գոյութեան վերջին ամիսները՝ փլուզման շրջանը, իսկ տարածաշրջանին մէջ սկսած էր ցեղային, տարածքային պատերազմ հայերու եւ ազերիներու միջեւ։ Զինուած ուժերու կազմաւորումը եւ զարգացումը տեղի ունեցած են հետեւեալ ժամանակային փուլերով՝

  • Երրորդ փուլ, որ սկսած է Յունիս 1994-էն եւ կը շարունակուի մինչեւ այսօր։ Այս ժամանակաշրջանի ընթացքին զգալի աշխատանքներ իրականացուած են բանակաշինութեան, զօրքերու մարտունակութեան բարձրացման, կարգապահութեան ամրապնդման, սպայական եւ ենթասպայական, ինչպես նաեւ պայմանագրային անձնակազմի պատրաստման եւ վերապատրաստման, բանակ-հասարակութիւն յարաբերութիւններուն մէջ որոշակի առաջընթացի ապահովման ուղղութեամբ։
  • Առաջին փուլ, որ տեւած է Փետրուար 1988-էն մինչեւ Մայիս 1992։ Այս ժամանակաշրջանի ընթացքին Ղարաբաղեան շարժման աշխուժացումին եւ Հայ-ազրպէյճանական յարաբերութիւններուն ծայրաստիճան սրման պայմաններուն Հայաստանի եւ Արցախի բնակչութեան ռազմական անվտանգութեան ապահովումը դարձաւ աւելի քան հրատապ։
  • Երկրորդ փուլ, որ տեւած է Յունիս 1992-էն մինչեւ Մայիս 1994։ Այս ժամանակաշրջանի ընթացքին Հայաստանի եւ Արցախի հանրապետութիւնները կենթարկուէին Ազրպէյճանի հանրապետութեան նախայարձակման թիրախին։

Սեպտեմբեր 1990-ին կազմուեցաւ Երեւանի յատուկ գունդը, իսկ Արարատի, Գորիսի, Վարդենիսի, Իջեւանի, եւ Մեղրիի մէջ ձեւաւորուեցաւ հինգ վաշտեր։ 1991 թուականին Հայաստանի Հանրապետութեան կառավարութեան որոշմամբ հիմնուեցաւ Նախարարներու խորհուրդին առընթեր պաշտպանութեան պետական կոմիտէ։

                                     

2. Զինուած ուժերու կառուցուածքը

Հայաստանի Հանրապետութեան զինուած ուժերը կազմուած են Հայաստանի Հանրապետութեան պաշտպանութեան նախարարութենէն, հինգ բանակային մարմիններէ: Պաշտպանութեան նախարարութիւնը իր հերթին կազմուած է վարչական բաժանմունքներէ, հետախուզութեան, զօրքերու ծառայութեան եւ զինուորական ծառայութեան անվտանգութեան ապահովման, հակաօդային պաշտպանութեան զօրքերու, ռազմավարական ծրագրաւորման, մարտական պատրաստութեան կառավարման համակարգերու, քիմիական, կենսաբանական պաշտպանութեան, կազմազօրահաւաքային, ներգործող, անձմնակազմի հետ տանող աշխատանքներու, ֆինանսական, ռազմատեղեկագրական, չափագիտական եւ ռազմանուագախմբային բաժիններէն, Հայաստանի Հանրապետութեան զինուորական պատուիրակութենէն եւ այլ ստորաբաժանումներէն, որոնք կը կատարեն խնդիրներու առաջադրման եւ ծրագրաւորման, անոնց իրականացման, վերահսկողութեան գործերը:

Հայաստանի Հանրապետութեան զինուած ուժերը կազմուած են հետեւեալ մասնագիտացած զօրքերէն.

  • ցամաքային զօրքեր,
  • ռազմաօդային ուժեր,
  • հակաօդային պաշտպանութեան զօրքեր

ցամաքային զօրքերը իրենց հերթին բաղկացած են հետեւեալ զօրատեսակներէն.

  • օդային զօրքեր,
  • կապի զօրքեր։
  • հրթիռային զօրքեր,
  • թանկային զօրքեր,
                                     

2.1. Զինուած ուժերու կառուցուածքը Հայաստանի Հանրապետութեան զինուած ուժերու ղեկավար կազմը

  • Հայաստանի Հանրապետութեան ԶՈՒ ԳՇ պետի տեղակալ - Ստեփան Գալստեան, կը պաշտօնավարէ 2009 թուականէն,
  • Հայաստանի Հանրապետութեան պաշտպանութեան նախարար - Վիգէն Սարգսեան, կը պաշտօնավարէ 2016 թուականէն,
  • Հայաստանի Հանրապետութեան զինուած ուժերու գերագոյն գլխաւոր հրամանատար - Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահ Սերժ Սարգսեան
  • Հայաստանի Հանրապետութեան ԶՈՒ ԳՇ պետ - Մովսէս Յակոբեան, կը պաշտօնավաէ 2016 թուականէն,
  • Հայաստանի Հանրապետութեան ՊՆ տեղակալ - Արա Նազարեան, կը պաշտօնավարէ 2007 թուականէն,
  • Հայաստանի Հանրապետութեան ՊՆ տեղակալ - Դաւիթ Փախչանեան,
  • Հայաստանի Հանրապետութեան ԶՈՒ ԳՇ պետի տեղակալ - Օննիկ Գասպարեան
  • Հայաստանի Հանրապետութեան ԶՈՒ ԳՇ պետի առաջին տեղակալ - Էնրիքօ Ափրիամով, կը պաշտօնավորէ որպէս տեղակալ 2000 թուականէն,
  • Հայաստանի Հանրապետութեան ԶՈՒ ԳՇ պետի տեղակալ - Հայկազ Բաղմանեան,կը պաշտօնավարէ 2009 թուականէն,


                                     

3.1. Միջազգային համագործակցութիւն Միջազգային խաղաղապահ առաքելութիւններ

ՀԱՊԿ

Հայաստանի Հանրապետութիւնը, 15 Մայիս 1992-ին ստորագրելով հաւաքական անվտանգութեան մասին պայմանագիրը, դարձած է հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրին կազմակերպութեան անդամ։

Ռուսաստանի Դաշնութիւն

Հայաստանի Հանրապետութեան զինուած ուժերու միջազգային համագործակցութեան դաշտին մէջ մեծ տեղ ունի Ռուսաստանի հետ ռազմական համագործակցութիւնը։

ՆԱԹՕ

Հայաստանի Հանրապետութեան զինուած ուժերը որոշակի հարցերու ատեն մշտապէս կը համագործակցին հիւսիսատլանտեան դաշինքին հետ։

Իրաք

Յունուար 2005-ին Հայաստանի Հանրապետութեան ԶՈՒ ստորաբաժանումը միացած է Իրաքի մէջ իրականացող բազմազգ խաղաղապահ առաքելութեան՝ մասնաւորաբար մասնակցելով ականազերծման, բեռնափոխադրումներու եւ բժշկական ապահովման աշխատանքներուն։ Հայաստանի Հանրապետութեան ԶՈՒ ստորաբաժանումը դուրս կու գայ Իրաքէն Հոկտեմբեր 2009-ին։

Աֆղանիստան

Սկսելով Փետրուար 2010-էն, Հայաստանի Հանրապետութեան ԶՈՒ ստորաբաժանումը ընդգրկած է Գերմանիայի Հանրապետութեան հրամանատարութեան տակ գտնուող ՄԱԱՈՒ Աֆղանիստանի մէջ միջազգային անվտանգութեան աջակցման ուժեր ISAF հիւսիսային հրամանատարութեան կազմին մէջ եւ կիրականացնէ Քունտուզ քաղաքի օդակայանի անվտանգութեան ապահովման խնդիրները։

                                     

4. Զօրակոչ

Հայաստանի Հանրապետութեան մէջ զօրակոչը նախատեսուած է 18-27 տարեկան արական սեռի ներկայացուցիչներուն համար՝ 2 տարի ժամկէտով, որ կը կարգաւորուի Հայաստանի Հանրապետութեան զինապարտութեան մասին օրէնքով։

Զինապարտութեան մասին օրէնքի 2012 թուականի փոփոխութիւնները

19 Մարտ 2012-ին օրէնքին մէջ կատարուեցաւ փոփոխութիւններ եւ լրացումներ, որոնց համաձայն պարտադիր զինուորական ծառայութեան զօրակոչի ժամանակ բնակութեան վայրին մօտ գտնուող զօրամասին մէջ ծառայելու արտօնութենէն կօգտուին երկկողմանի ծնողազուրկ զօրակոչուողները, ինչպէս նաեւ միակողմանի ծնողազուրկ այն զօրակոչուողները, որոնք չունին չափահաս քոյր կամ եղբայր մինչ այդ փոփոխութիւնը այդ արտօնութենէն կօգտուէին բոլոր միակողմանի ծնողազուրկ երեխաները, իսկ բնակութեան վայրին մօտ գտնուող զօրամաս կը համարուի մինչեւ 150 քմ. տեղակայուած զօրամասը մինչ փոփոխութիւնը 100 քմ. էր։

                                     
  • չարաշահումները եւ կաշառակերութիւնը ՀՀ Սահմանային պահպանութիւն Հայաստանի զինուած ուժեր Հայաստանի Հանրապետութեան Կառավարութեան կայքէջ, Ազգային անվտանգութեան
  • հաւաքականներնու անդամ 1995 - ին, դասընթացքը աւարտելէ ետք, զօրակոչուած է Ուքրանիոյ զինուած ուժեր ծառայութեան շրջանը անցուցած է մարզական գումարտակին մէջ ուր կը շարունակէ
  • պատերազմի շրջանին, շուրջ 40 հազարի Բանակը սկիզբէն ի վեր հիմնականօրէն զինուած է ռուսական բանակի հիմնական սպառազինութեամբ Հայկական բանակին մէջ եղած են
  • Գիւմրի, Հայաստան Արցախեան պատերազմի մասնակից ազատամարտիկ եղած է, ՀՀ զինուած ոյժերու պահեստազորի մայոր, հասարակական - քաղաքական գործիչ, Հիմնադիր խորհրդարան
  • բնակավայրերու հրթիռահրետակոծութիւններուն զուգահեռ ուժեր եւ միջոցներ կեդրոնացուած են արցախա - Ազրպէյճանական զինուած կազմաւորումներու շփման գիծին մէջ 2 Յունիս 1992 - ին
  • կողմէ Հայկական ազգային լիպերալ շարժումը Դեկտեմբեր 1917 թուականին հիմնեց զինուած ուժեր որոնք կը գլխաւորէր գեներալ Թովմաս Նազարբեկեանը Դրաստամատ Կանաեանը
  • յարձակումներէն պաշտպանուելու համար, կը ստեղծուին տոհմացեղային նախարարական զինուած ուժեր Աս կը վկայեն հնավայրերէն եւ հնագիտական պեղումներէն յայտնաբերուած դամբարանները
  • նշանակուած է բազմափորձ Դրօն Դրաստամատ Կանայեանը 23 Մայիս, Հայաստանի մէջ պահեստային զինուած ուժեր չկային Ամբողջ օրը Ապարանի ռազմաճակատին վրայ թշնամիին դիմագրաւած
  • պետութիւններու կամ միջազգային կազմակերպութիւններու կողմէն զինուած ուժերու տեղակայումը ԼՂՀ Արցախ - ի, Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի հանրապետութիւններու սահմաններուն, ինչպէս