ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 34

Սերոբ Աղբիւր

Սերոբ Աղբիւր Տարօնի ԱԱխլաթ գաւառի Սոխորդ գիւղէն էր։ Կրտսերն էր չորս եղբայրներու: Մեծ եղբայրը՝ Մխօ գիւղապետն էր։ Սոխորդի մէջ ուսման հնարաւորութիւն չըլլալուն պատճառով, Սերոբ իր մանկութիւնն ու պատանեկութիւնը անցուց է ձիավարութեամբ եւ որսորդութեամբ՝ ...

Վաղարշ Բ.

Վաղարշ Բ, Հայոց Արշակունի թագաւոր 186–էն։ Կ՛ենթադրուի, որ Վաղարշ Ա.–ի սերունդէն էր։ Հռոմի դրածո Սոհեմոսի մահէն ետք, օգտուելով կայսրութեան ներքին գահակալական կռիւներէն, Վաղարշ Բ. երկրէն դուրս քշած է հռոմէական կայազօրը եւ հռչակուած Մեծ Հայքի թագաւո ...

Սերովբէ Պէնկլեան

Սերովբէ Պէնկլեան, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 28 Փետրուար 1903, Աղեքսանդրիա, Եգիպտոս), հայ դերասան եւ թատերական գործիչ։ Յաճախած է Բերայի ազգային երկսեռ վարժարանը։ Փոքր տարիքէն աշխատած է եւ այդ իսկ պատճառով դպրոց չէ յաճախած: Աշխատած է ...

Գաբրիէլ Սեւեան

Տօքթ. Գաբիէլ Սեւեան, հայ բժիշկ։ Ծնած է Բերայի մէջ։ Զաւակն էր Յովսէփ Գարայեանի, որ իբրեւ ուսումնասէր անձ՝ մեծ խնամք տարած էր իր զաւակներուն կրթութեան։ Գաբրիէլ քանի մը վարժարաններ յաճախելէ ետք, Վիեննայի Մխիթարեանց վանքը կը ղրկուի 1835-ին, ուր ըստ ս ...

Ստեփան Ասլանեան

Ստեփան Ասլանեան Փաշա, Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 17 Նոյեմբեր 1901, Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն), հայ բանասէր, հասարակական-կրթական տաճկահայ գործիչ։

Ստեփան Արսլանեան

Ստեփան Արսլանեան Փաշա Եղիայի, 25 Դեկտեմբեր 1822, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան կայսրութիւն - 17 Նոյեմբեր 1901), բժշկապետ, ուսուցչապետ, զօրավար, բանասէր, հասարակական-կրթական գործիչ, Ազգային կեդրոնական վարչութեան Քաղաքական ժողովի բազմիցս ատենապետ։

Ռաֆայէլ Էրիսթավի

Ռաֆայէլ Էրիսթավի Ապրիլ, 1824, Չալա գիւղ, Կախէթի մարզ, Վրաստան, Ռուսիոյ կայսրութիւն - 19 Փետրուար 1901, Թելաւ), վրացի բանաստեղծ, թարգմանիչ, ազգագրագետ ու բանահիւսագետ։ Սերած է իշխանական տոհմէ։

Ճիւզեփէ Վերտի

Ճիւզեփէ Վերտի Giuseppe Verdi, աւազանի անունով՝ Ճիւզեփէ Ֆորթունինօ Ֆրանչեսքօ Վերտի, ․ իտալացի վիպապաշտ յօրինող։ Անոր գործերը ընդհանրապէս օփերայի ստեղծագործութիւններ են։ ԺԹ․ դարու իտալական օփերայի աղդեցիկ յօրինողներէն է։ Գլխաւոր գործերէն են՝ "Նապու ...

Մատթէոս Մամուրեան

Մատթէոս Մամուրեան, Իզմիր, Այտընի Կուսակալութիւն, Օսմանեան Կայսրութիւն - 2 Յունուար 1901, Իզմիր, Զմիւռնիոյ սանճաք, Այտըն, Օսմանեան Կայսրութիւն), արեւմտահայ հրապարակագիր, մանկավարժ, վիպասան եւ լրագրող։

Ստեփան Ոսկանեան

Ստեփան Ոսկանեան ծնած է 1825-ին Իզմիր, ուր ստացած է իր նախակրթութիւնը։ "Մեսրոպեան" վարժարանը աւարտելէ ետք, հոն ուսուցչական պաշտօնի կոչուած է։ Հայերէնի ուսուցիչ եղած է Նուպար փաշա Նուպարեանի եւ եղբօր՝ Առաքելի, որ, փոխադարձաբար, ֆրանսերէն աւանդած է ...

Ստեփան Էքշեան

Ստեփան Էքշեան ծնած է 1834-ին Բերա, Հայ Կաթողիկէ ընտանիքի մէջ։ Տասներկու տարեկանին հայրը զինք կը ղրկէ Փարիզ, ուր Մուրատեան վարժարանին մէջ կ՛ուսանի ութ տարի: Երբ տուն կը վերադառնայ, կը նուիրուի բեմին եւ հետզհետէ յաջողութիւններու կը հասնի: Էքշեան կը ...

Սրբուհի Տիւսաբ

Սրբուհի Տիւսաբ, հայ գրող, բանաստեղծ։ Ծնած է Պոլիս, Կաթողիկէ բարեկեցիկ Վահանեան ընտանիքին մէջ։ Ստացած է օտար կրթութիւն, բայց "Զարթօնք" ի մթնոլորտը, քիչ-քիչ տարածուած՝ կաթողիկէ համայնքին վրայ, զինք մղած են մօտենալու մայրենի լեզուին եւ մշակոյթին։ Ու ...

Էլիըս Ռիկզ

Էլիաս Ռիկզ ծնած է 1810-ին Նիւ Փրովիտընս, Նիւ Ճըրզիի նահանգը։ 1829-ին կը վկայուի "Amherst College"էն: Օսմանեան կայսրութեան մէջ իբրեւ միսիոնար ծառայելու տարիներուն կարեւոր նպաստ մը կը բերէ պուլկար Զարթօնքին։ Ի մասնաւորի յիշատակումի արժանի է իր նպաս ...

Այշա Թայմուր

Այշ Իսմաթ Թայմուր, Օսմանեան դարաշրջանին եգիպտացի հասարակական գործիչ, բանաստեղծ, արձակագիր եւ ֆեմինիստ։ Ան 19-րդ դարու սկիզբը աշխոյժ գործունէութիւն կը ծաւալէր մարդու իրաւունքներու ոլորտին մէջ։ Անոր գիրքերը լոյս տեսան այն ժամանակ, երբ Եգիպտոսի մէջ ...

Արսէն Այտընեան

Արսէն Այտընեան, 8 Յունուար 1823 կամ 19 Յունուար 1824, Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 21 Յուլիս 1902, Mauer), հայ բանասէր, հագեւորական եւ լեզուաբան, տիրապետած բազմաթիւ լեզուներու։

Անտոն Աբակեան

Անտոն Աբակեան, բժիշկ․ ծնած Պոլիս 1857։ Նախնական ուսումը Մխիթարեանց Բերայի դպրոցը առնելէ ետք 1871-ին բժշկական վարժարանը կը մտնէ եւ 23 տարեկան հասակին 1880 բժիշկ-վիրաբոյժի վկայականը կը ստանայ: Ի սկզբան Ս. Յակոբ հիւանդանոցին մէջ կը պաշտօնավարէ իբրեւ ...

Թոմաս Նասթ

Թոմաս Նասթ, գերմանական ծագմամբ ամերիկացի ծաղրանկարիչ, կը համարուի ամերիկեան քաղաքական նկարչութեան ժանրի հիմնադիրը։

Իմրէ Շթէյնտլ

Իմրէ Շթէյնտլ, Պեշտ, Պեշտ, Հունգարիա - 31 Օգոստոս 1902, Պուտափեշտ, Աւստրո-Հունգարիա) եղած է հունկար ճարտարապետ:

Մարգարիտ Ալեքսանեանց

Մարգարիտ Ալեքսանեանց, գեղագրող հայ կին։ Ղարաբաղցի կալուածատէր Ումբրի բէկ Օհանեանցի աղջիկը։ Ծնած է Շուշիի մէջ 1838-ին, ուսանած՝ տեղւոյն Կուսանաց անապատի "Աքեր" կոչուած կոյս Եղիսաբէթ Սարգսեանի մօտ։ Փոքր հասակէն ձեռագործի եւ գեղագրութեան սիրահարուած ...

Ադելեան

Ադելեան, ։ կեղծանունն էր Ազարիա Դանիէլեանի։ Հին Նախիջեւանցի։ Աւարտած է Ռիկայի "Պոլիտեխնիկ ինստիտուտը" ոսկէ մետալով, ապա ուսուչութիւն ըրած է Երեւանի Թիմ դպրոցին մէջ։ Ուսանողական կեանքին մէջ իսկ՝ չարքաշ եւ չքաւոր կեանք վարելու հետեւանքով, թոքախտով ...

Խաչիկ Մարտիրոսեան

Խաչիկ Մարտիրոսեան ծնած է 1875 թուականին, Պուլ­կա­րիոյ Շու­մեն քաղաքին մէջ։ Մարտական անունը եղած է Շումենցի Խաչիկ։ Մասնագիտութեամբ բժիշկ է։ 1903 թուականին, կնոջն ու որդուն, Շումեն ձգելով մեկնած է Կարս, այնտեղէն Սա­սուն անցնելու եւ ժողովուրդին օգնե ...

Գաբրիէլ Անոյշեան

Գաբրիէլ Անոյշեան, վարդապետ, միարան Երուսաղեմայ Ս. Յակոբայ վանքին։ Անոյշեան ծնած է Կ. Պոլիս 1845-ին. կ՛աշակերտի Պէզճեան Ս. Յակոբայ ժառանգաւորաց վարժարաններուն: 1871-ին աբեղայ կը ձեռնադրուի: 1871-1877 դիւանապետ. Գումգափու դրսի Ս. Յարութեան եկեղեցիի ...

Թէոտոր Հերզլ

Թէոտոր Հերզլ, ծննդեան անուն՝ Պենիամին Զէեւ Հերզլ, հրեայ ազգութեամբ աւստրիա-հունգարացի լրագրող, հասարակական եւ քաղաքական գործիչ, սիոնականութեան հիմնադիր եւ Իսրայէլի պետութեան ստեղծման գաղափարի հեղինակներէն մէկը։ Հերզլին անունը յատուկ նշուած է Իսրա ...

Կարապետ Իւթիւճեան

Ծնած է Պոլիս Պալաթու։ Պալաթուի եւ Սամաթիոյ թաղային վարժարաններուն մէջ նախնական կրթութիւնը ստանալէ ետք՝ 1839-ին, կ՛ընդունուի Սկիւտարի Ճեմարանը։ Ան բախտը կ՛ունենայ աշակերտելու Յովհաննէս Տէրոյենցի։ 1840-ին, Սկիւտարի Ճեմարանը կը փակուի. ուստի Իւթիւճե ...

Հրայր Դժոխք

Հրայր Դժոխք, հայդուկապետ, ռազմական տեսաբան, Հայոց ազատագրական շարժումի ղեկավարներէն։ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան անդամ։ Սկիզբը կարճ ժամանակով անդամակցած է Սոցիալ Դեմոկրատ Հնչակեան կուսակցութեանը։ Տարած է կազմակերպչական գործունէութիւն։ Փորձած է ...

Միհրան Ասքանազեան

Ծնած է Կ. Պոլսոյ Գատըգիւղ թաղամասը։ Անդրանիկ սանն է Պոլսահայ մանկավարժ ու հրապարակագիր՝ Ռեթէոս Պէրպէրեանի։ Պատանի տարիքէն նետուած է ուսուցչական ասպարէզ, դասաւանդելով հայ լեզու։ Ուսուցչագործած է Պոլսոյ Կեդրոնական, Պէրպէրեան, Արամեան, Մեզպուրեան վա ...

Անթոն Չեխով

Անթոն Փաւլովիչ Չեխով Յունուար 1860, Թականրոկ - 2 Յուլիս 1904, Պատենվայլըր), ռուս գրող եւ թատերագիր, մասնագիտութեամբ՝ բժիշկ։ Ստեղծագործական տարիներուն ընթացքին գրած է շուրջ 900 ստեղծագործութիւններ՝ բազմաթիւ պատմուածքներ, վիպակներ, կտորներ։ Անոր "Ճ ...

Վահան Մանուէլեան (Տողրամաճեան)

Վահան Մանուէլեան, 1870, Իզմիթ, Թուրքիա - 16 Մայիս 1904, դաշնակցական ղեկավար գործիչ, յեղափոխութեան գիրկը նետուած է կանուխէն Պոլսոյ մէջ իբրեւ գործակից Արշակ Վռամեանի եւ Բաբգէն Սիւնիի։

Անթոնին Տվորժաք

Անթոնին Լեոփոլտ Տվորժաք), նշանաւոր չեխ երգահան, չեխական դասական երաժշտութեան եւ ազգային համանուագի հիմնադիրներէն մէկը:

Արշակ Ագապեան

Արշակ Ագապեան - 10 Հոկտեմբեր 1905)՝ հայ գիւղագիր, մանկավարժ, հրապարակախօս։ Սկզբնական կրթութիւնը ստացած է իր քահանայ հօր մօտ, իսկ անոր մահէն ետք այլ քահանաներու մօտ։ Այնուհետեւ կերթայ Տփխիս Թիֆլիս եւ 1869-էն սկսեալ կուսանի ծխական ուսումնարանին մէջ ...

Հերանուշ Արշակեան

Ծնած է Պոլիս, Պէշիկթաշ թաղը, դուստր՝ ազգային յայտնի գորձիչ Յակոբ Արշակի։ 1897 թուականին Մագրիգիւղի այսօր՝ Պաքըրգիւղ քոյրերու վարժարանը յաճախած մէկ ու կէս տարի, յետոյ ծննդավայրին Մաքրուհեան վարժարանը։ Մահէն երկու տարի առաջ գացած է բնակիլ Ետիքուլէէ ...

Կարապետ Եզեան

Կարապետ Եզեան կամ 1835, Մոսկուա, Ռուսական Կայսրութիւն - 31 Մայիս 1905 կամ 1905, Սեն Փեթերսպուրկ, Ռուսական Կայսրութիւն), մանկավարժ, ուսուցիչ, բանասէր, պատմաբան: Ուսումը ստացած է Մոսկուայի Լազարեան Ճեմարանի՝ բարձր ուսումը Բէթէրսպուրկի մէջ, ուր բացա ...

Քրիստափոր Միքայէլեան

Քրիստափոր Միքայէլեան, Ներքին Ագուլիս - 1 Մարտ 1905, Սոֆիա, Պուլկարիա), հայ հասարակական-քաղաքական գործիչ, Հայ Յեղափոխական դաշնակցութեան հիմնադիր երրորդութեան երիցագոյնն ու կեդրոնական դէմքը, որ մեր ժողովուրդի նորագոյն շրջանի պատմութեան մէջ անկրկնել ...

Չարլզ Եորքս

Չարլզ Թայսոն Եորքս, Ֆիլատելֆիա, Փենսիլվանիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ - 29 Դեկտեմբեր 1905, Նիւ Եորք, Նիւ Եորք, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ) ամերիկացի գործարար, մեծ դեր խաղցած է Շիքակոյի եւ Լոնտոնի հասարակական փոխադրական, մշակման ու զարգացման մ ...

Մարկոս Քհնյ. Տէր Գասպարեան

Տէր Մարկոս Քհնյ. Տէր Գասպարեան - Աւաղանի անունով Գէորգ, որդի Տէր Գասպար քահանայի, ծնած է 1833-ին, Հալէպ: Նախնական կրթութիւնը կը ստանայ տեղւոյն Ազգ. Վարժարանը, զոր աւարտելէ ետք կը մեկնի Երուսաղէմ և Ս. Յակոբեանց Վանքին մէջ կը ստանայ եկեղեցական ուսո ...

Հենրիք Իպսեն

Հենրիք Իպսեն, Շիեն, Էստլանն, Նորվեկիա - 23 Մայիս 1906, Քրիստիանիա, Նորվեկիա), XIX դարու նորվեկացի թատերագիր, եւրոպական "նոր տրամայի" հիմնադիր, բանաստեղծ եւ հրապարակագիր։

Կարապետ Մատիկեան

Ծնած է Անգարայի նահանգի կեդրոն՝ Անգարա քաղաքին մէջ։ Աւարտած է Կոստանդնուպոլսոյ Օսմանեան դեղագործական վարժարանը։ Անգարայի մէջ ունեցած է սեփական դեղատուն եւ որպէս դեղագործ աշխատած է։ Մահացած կամ սպանուած է 1916 թուականին, Անգարա։

Միհալիյ Զիչի

Միհաիյ Զիչին եղած է Հունկարիոյ նկարչութեան նշանաւոր ներկայացուցիչ մը: 1842-էն ետք Փեշտին մէջ իրաւագիտութիւն ուսանելուն ատենը նաեւ յաճախած է Եաքապ Մարասթոնիի նկարչութեան դպրոցը: 1844-ին Վիէննային մէջ աշակերտած է Ferdinand Waldmüller-ին. Այս ժամանա ...

Յակոբ Մատթէոսեան

Յակոբ Մատթէոսեան, Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 22 Մայիս 1906), հայ ազգապետ։ Յակոբ Մատթէոսեան ծնած է 1833-ի Նոյեմբեր 13-ին՝ Կ. Պոլիս, "Լանկա" թաղին մէջ։ Հայրը արհեստով դերձակ՝ Կարինէն գաղթած էր ընտանեօք եւ հաստատուած Պոլիս։ Յակոբ Մատէոսեանի մայրը ...

Գէորգ Չաւուշ

Գէորգ Չաւուշ, Պիթլիսի վիլայէթ, Օսմանեան Կայսրութիւն), հայ Ֆետայի, անդամ ՀՅԴ-ի։ Ան եղած է Անդրանիկի, Սերոբ Աղբիւրի եւ Հրայր Դժոխքի զինակից։

Էմանուէլ Եսայեան

Էմանուէլ Եսայեան, Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 25 Օգոստոս 1907, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն), թատերագիր եւ բանաստեղծ, շրջանաւարտ Վենետկոյ Ռափայէլեան վարժարանէն, որ ժամանակին յարգուած դէմքերէն մէկն է. իր գրած "Հռիփսիմէ" ողբերգութիւնը 18 ...

Արփիար Արփիարեան

Ծնած է Սամսոնի նաւահանգիստը, երբ ծնողքը Ակնէն Պոլիս կը փոխադրուէր։ Աւարտած Է Վենետիկի Մուրատ Ռափայէլեան վարժարանը։ Պոլիս վերադարձին նուիրուած է լրագրութեան։ Հիմնադրած է "Արեւելք" եւ "Հայրենիք" օրաթերթերը, որոնք մեր իրապաշտ գրականութիւնը սկզբնաւոր ...

Գէորգ Դաւիթեան (բժիշկ)

Գէորգ Դաւիթեան, Կեսարացի բժիշկ, Հեքիմ Սերոբէ Դաւիթեանի որդին: Նախնական կրթութիւնը կը ստանայ ծննադավայրի Ազգ. Վարժարանին մէջ, անցնելով Պոլիս՝ կը մտնէ բժշկական համալսարանի որուն շրջանը աւարտելու մօտ, առանց վկայական առնելու: Ապա կերթայ Կեսարիա եւ 5 ...

Հէնրիկ Հիւպշման

Հէնրիկ Հիւպշման, Էրֆուրտ, Պրուսիոյ թագաւորութիւն - 21 Յունուար 1908, Ֆրայբուրգ իմ Բրայսգաու, Բադեն-Վյուրթեմբերգ), գերմանացի Լեզուաբան, հայագէտ, իրանագէտ։ Բանասիրական գիտութիւններու դոկտոր ։

Մարկոս Աղաբէգեան

Ծնած Զմիւռնիա 1830 թուականին։ Սկզբնական կրթութիւնը ստացաւ տեղւոյն Ս․ Մեսրոպեան վարժարանէն ներս, իսկ 1843-ին ուղարկուեցաւ Փարիզ՝ Մուրատեան վարժարան, ուր 1849-ին ուսումը աւարտելով վերադարձաւ Զմիւռնիա եւ ընկերանալով Մատթէոս Մամուրեանին հետ "Արեւելեա ...

Միսաք Մեծարենց

Միսաք Մեծարենց, Բինկեան, Տեւրիկ - 5 Յուլիս 1908, Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն), արեւմտահայ քնարերգակ բանաստեղծ, հայ գրականութեան ամէնէն գեղապաշտ բանաստեղծը։

Մուրացան

Մուրացան, Շուշի, Շամախիի նահանգ, Ռուսական Կայսրութիւն - 25 Սեպտեմբեր 1908 կամ 12 Սեպտեմբեր 1908, Թիֆլիս, Ռուսական Կայսրութիւն), հայ գրող։

Եղիա Տէմիրճիպաշեան

Եղիա Տէմիրճիպաշեան, Խասգիւղ, Մուշի մարզ, Թուրքիա - 19 Յուլիս 1908, Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն), արեւմտահայ արձակագիր, բանաստեղծ, փիլիսոփայ։

Աբրահամ Այվազեան

Ծնած է Պոլսոյ, աշակերտած է Գումգաբուի մայր վարժարանին, 1865-ին անցած է Խարբերդ եւ այնտեղ 19 տարի պաշտօնավարած է որպէս ուսուցիչ։ Իր եղբօր՝ Գէորգ Այվազեանի հետ 1869-ին հիմնել է "Մամուլ" երգիծաթերթը։ "Մամուլ" պարբերականին մէջ եւ այլ թերթերուն մէջ տպ ...

Թովմաս Թերզեան

Ծնած է Բերա Պոլիս: Մայրը՝ Իտալացի, հայրը՝ յունախօս Իզմիրցի: Տասը տարու՝ կը յաճախէ Սագըզ Աղաճի Բերա Մխիթարեանց վարժարանը, ուր տարի մը միայն կը մնայ։ Յաջորդ տարեշրջանին Վենետիկ է, Մուրատ–Ռափայէլեան վարժարան, ուր դասակից եւ ընկեր կ՛ունենայ Մկրտիչ Աճ ...