ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 33

Գէորգ Կիւլիւզեան

Գէորգ Կիւլիւզեան ծնած է 1840-ական թթ., Հալէպի նահանգի Մա­րա­շի գա­ւա­ռի կեդրոն՝ Մարաշ քաղաքին մէջ։ Դաւանանքով եղած է աւետարանական բողոքական։ Նախնական կրթութիւնն ստացած է ծննդավայրին մէջ։ Ստացած է գործնական ոչ ակադեմիական բժշկական կրթութիւն։ Եղած ...

Առաքել Ալթուն-Տիւրրի

Առաքել Ալթուն-Տիւրրի, հայ խմբագիր։ Ծնած է Աղեքսանտրիոյ մէջ։ Առաքելի հայրը Արիստակէս Ալթուն-Տիւրրի մեծ դիրք ունէր Եգիպտոսի մէջ, իսկ երբ հայրը Պոլիս կը մեկնի, կը բնակի Խասգիւղ, ուր Առաքել կը յաճախէ ներսէսեան վարժարանը եւ կ՛ըլլայ ժամանակին ուսումնակ ...

Առաքել Արարատեան

Առաքել Արարատեան, հայ վարժապետ։ Ծնած է Տփխիս Թիֆլիս, Սեպտեմբեր 13-ին։ Առաքել վարժապետի ծնողները՝ Աստուածատուրն ու Հռիփսիմէն բազմատանջ Դանիէլ կաթողիկոսի քոյրը, 1804 թուականին ռուս-պարսկական պատերազմի ժամանակ, ուրիշ բազմաթիւ արարատցիներու հետ Տփխիս ...

Ստեփան Դաւիթեան

Ստեփան Դաւիթեան), բժիշկ: Ստեփան Նախնական կրթութիւնը կը ստանայ ծննդավայրի վարժարանին մէջ, ապա 10 տարեկանին իր երէց եղբայրը զինք կը տանի Մարսէյլ, ուր մեծ եղբայրները առեւտրական կապեր ունէին: Հոն կը հետեւի բարձրագոյն ուսման եւ բժշկական համալսարանի ըն ...

Ծերենց

Ծերենց, Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 17 Փետրուար 1888, Թիֆլիս, Ռուսական Կայսրութիւն), հայ գրող, հրապարակախօս, բժիշկ ու պատմավիպագիր։

Գրիգոր Մարկոսեան

Գրիգոր Մարկոսեան Գրիգոր Մարկոսեան ծնած է 1821–ին Զմիւռնիոյ մէջ։ Իր հայրը հարուստ վաճառական մըն էր։ Գրիգոր նախ Մեսրոպեան վարժարանին աշակերտեցաւ. յետոյ Ռուսիա գնաց եւ Մոսկուայի մէջ քաջ ուսաւ ռուսերէն եւ պարսկերէն։ անգլերէն արդէն լաւ գիտնալով ռուսիա ...

Ստեփան Փափազեան

Ծնած է 1839-ին Ստանպուլի Խասգիւղ թաղամասը։ 1840-ին Ներսէսեան վարժարանը, 1850-ին Ազգ.Հիւանդանոցի որբանոցը դրուած է։ Ապա կարճ ժամանակ մը հետեւած՝ Երկրագործական վարժարանի դասերուն, 1854-ին Զմիւռնիա կանչուած է իր մօրեղբօր՝ Անդրէաս վարժապետ Փափազեանի ...

Յովհաննէս Տէրոյենց

Յովհաննէս "պատուելի" Զամուրճեան, Տէրոյենց, ծնած է 1801 թուականին Պրուսայի մէջ։ Վերջին ներկայացուցիչներէն մէկն է մինչեւ 1850-ական թուականներու սերունդին, որ տարբեր մտայնութիւններու, ճաշակներու եւ շրջապատի մէջ արժեւորեց իր շնորհները, առաւելաբար կրօ ...

Տիգրան Մանաւեան

Տիգրան Մանաւեան, Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն), հայ ուսուցիչ։ Տիգրան Մանաւեան տքնջան ուսուցիչը ծնած է 1841-ին Բերա Հալէպ: Զաւակն էր Յովհաննէս Արսէնեան անուն աղքատ մրգավաճառի մը։ Հազիւ 10 տարեկան կը ստիպուի սեփական աշխատութեան դիմելու։ Սակայն հօրեղ ...

Րաֆֆի

Րաֆֆի - 24 Ապրիլ 1888, Թիֆլիսի Խոջիվանքի Հայկական գերեզմանոց), հայ գրող, հրապարակախօս, հայ ժողովուրդի հանճարեղ վիպասան։

Հենրի Ճոն Վան Լեննեփ

Հենրի Ճոն Վան Լեննեփ, ամերիկացի նշանաւոր քարոզիչ-միսիոնար, գրող, մանկավարժ, նկարիչ, արեւելագիտութեան ներկայացուցիչ:

Պետրոս Ադամեան

Պետրոս Հերոնիմոսի Ադամեան, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 4 Յունիս 1891, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն), հայ մեծ դերասան, բանաստեղծ, գրող, նկարիչ եւ հասարակական գործիչ։

Յակոբ Գազազեան

ծնած էր 1831-ին: Եղած է բարձր կրթութեան տէր. ֆրանսերէնի ու թրքերէնի հմուտ պետական յարգուած պաշտօնեայ մը: Երիտասարդութեան շրջանին նախ կը վարէ Օսմանեան Դրամատան Պանք Օթօման թարգմանութեան բաժինի տնօրէնութիւնը, ապա` երբ սուլթան Համիտ գահ կը բարձրանայ ...

Միքլոշ Իպլ

Միքլոշ Իպլ, տասնիներորդ դարու կէսերէն մինչեւ վերջը Եւրոպայի առաջատար ճարտարապետներէն մեկը եղած է, ինչպէս նաեւ Հունկարիոյ մէջ՝ ամէնաազդեցիկը: Անոր ամէնայայտնի աշխատանքը Հունկարիոյ Ազգային օփերայի տունն է Պուտափեշտին մէջ: Վիեննայի Թեքնոլոկիոյ հաստա ...

Յովհաննէս Միւհենտիսեան

Յովհաննէս Գէորգ Միւհենտիսեան, հայ տպարանատէր-հրատարակիչ, գրաձուլիչ, փորագրող, ոսկերիչ, հայկական նոր տպատառերու ստեղծող։ Չափագետ եւ տոմարագէտ Գէորգ Միւհենտիսեանի որդին։ Աւարտած է Սկիւտարի Վարժարանը։ Աշակերտած է Յ․ Լիմոնճեանին, անոր ղեկավարութեամբ ...

Յակոբ Պարոնեան

Յակոբ Պարոնեան ծնած է Էտիրնէ 1843-ին, աղքատ ծնողքէ։ Նախնական կրթութիւնն ստացած է տեղւոյն Արշակունեաց վարժարանին մէջ։ 1857-ին, մէկ տարի կը յաճախէ քաղաքի յունական վարժարանը։ Ապրուստ հոգալու համար դեղագործի մը քով կաշխատի երկու տարի։ Ապա կը պաշտօնավ ...

Պետրոս Մաղաքեան

Մաքաղեան ծնած է 1826-ին, Պոլսոյ մէջ։ Ան ծնած է կաթողիկէ ընտանիքի մէջ: Կիսատ նախակրթութիւն ստանալէ ետք կը ղրկուի Լիբանանի Զմառի վանքը՝ հոգեւորական դառնալու նպատակով, սակայն որոշ ժամանակ ետք ան կը վերադառնայ Պոլիս: Հայրը զինք կը մղէ աշխատիլ կօշկակա ...

Գարեգին Պէշկէօթիւրեան

Ծնած է 1867-ին Խարբերդի մէջ բողոքական ծնողքէ, դեռ մանուկ տարիքին մէջ կորսնցուցած է ծնողքը եւ ծեր հաւուն քով անցուցած է իր որբութեան առաջին տարիները։ 1873-ին, հազիւ վեց տարեկան կը սկսի յաճախել տեղւոյն ամերիկեան միսիոնարաց վարժարանը, ուր կը լրացնէ ...

Փետրօ Անթոնիօ տէ Ալարքոն

Պետրօ Անթոնիօ տէ Ալարկոն ի Արիսա, 19-րդ դարու սպանացի քաղաքական գործիչ եւ գրող, սպանական գրականութեան մէջ ռեալիստական ուղղութեան սկզբնաւորողներէն մէկը։

Գրիգոր Արծրունի

Արծրունի Գրիգոր Փետրուար 1845, Մոսկուա, Ռուսական Կայսրութիւն - 19 Դեկտեմբեր 1892, Թիֆլիս, Ռուսական Կայսրութիւն), հրապարակախօս, հիմնադիր եւ խմբագիր-հրատարակիչ՝ "Մշակ" հայ լրագիրին։

Ուոլթ Ուիթմըն

Ուոլթ Ուիթմըն, Քեմդըն), ամերիկացի գրող, թղթակից եւ ակնարկագիր։ Ուիթմըն Ամերիկայի ամէնէն կարեւոր գրողներէն մէկն է, եւ կոչուած է "Ազատ Բանաստեղծութեան Հայրը": Սկիզբը իր գրութիւններուն մասին մեծ վիճաբանութիւններ ծագած են, մանաւանդ "Լիվզ աֆ Կրաս" բան ...

Ռափայէլ Պատկանեան

Ռափայէլ Պատկանեան Նոյեմբեր 1830, Նոր Նախիջեւան, Եկատերինոսլավի նահանգ, Ռուսական Կայսրութիւն - 22 Օգոստոս 1892, Նոր Նախիջեւան, Ռոստովի շրջան, Դոնի զորքի մարզ, Ռուսական Կայսրութիւն), հայ գրող եւ մտաւորական։

Գարեգին Եպիսկոպոս Սրուանձտեանց

Գարեգին Եպս. Սրուանձտեանց, Վան, Վանի էյալեթ, Օսմանեան Կայսրութիւն - 17 Նոյեմբեր 1892, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն), հայ հոգեւորական, բանասէր-բանահաւաք, ազգագրագէտ, հասարակական գործիչ։ Իրմով կը սկսի դէպի գաւառ գրականութեան շարժումը, որոն ...

Գրիգորիս Աղուանեան

Գրիգորիս Աղուանեան, Վան, Վանի էյալեթ, Օսմանեան Կայսրութիւն - 8 Դեկտեմբեր 1893, Ջուղա), Վանի առաջնորդ։ Ծնած Վանի մէջ 1827 թուականին ըստ Կ․ Պոլսոյ Ս․ Փրկչեան Օրացոյցի 1832։ Ժամանակի ալֆաներուն քով եկեղեցական գիրքերը բերանացի սորվելով սկսաւ եկեղեցիի ...

Արաբօ

Արաբօ, ծնած է Ստեփանօս Մխիթարեան անունով, նաեւ ճանչցուած է Առաքել անունով։ 19-րդ դարուն եղած է յայտնի հայ ֆետայի մը, առաջինը Ֆետայիներէն ։ Արաբո յաճախած է Առաքելոց վանքի դպրոցը Մուշի մէջ։ 1880 թուականին վէրջերէն, ան առաջնորդած է հայկական ինկած խո ...

Ալի Մուպարաք

Ալի Փաշա Մուպարաք, ամբողջական անուն՝ արաբերէն՝ علي باشا مبارك‎‎, ՛Ալի Մուպարաք փաշա, արաբ գրող եւ թարգմանիչ, եղած է Եգիպտոսի լուսաւորութեան նախարար, նահտայի հիմնադիրներէն։

Գրիգոր Մսերեան

Գրիգոր Մսերեան, Իզմիր, Զմիւռնիոյ սանճաք, Այտըն, Օսմանեան Կայսրութիւն), հասարակական գործիչ, թարգմանիչ, խմբագիր, հրատարակիչ։

Գէորգ Արծրունի

Գէորգ Արծրունի, հայ հասարակական գործիչ, քահանայ։ Մկրտութեան անունւ՝ Մարտիրոս, ծանծ է Երզնկա, զաւակն է Տ. Գէորգ քահանայի, որ վանահայրն էր Ս. Գէորգ մենաստանին, վեևջինս Պոլիս գալով՝ Գարթալի մէջ վախճանած է։ Մարտիրոս, մանկութեան տարիներուն, վանքին ուլ ...

Ահմետ-Ճեւտեթ փաշա

Ահմետ-Ճեւտեթ փաշա յայտնի է նաև Հաճի Իսմայիլ Զատե անունով ծնած է 1822 թ. Մարտի 27-ին, Պուլկարիայի Լովեչ քաղաքը։ Անոր սերունդը Եուլարկիրանօղլու նշանաւոր տոհմէն էր, որու անդամները պետական ծառայողներ էին և կը վարէին ռազմական, վարչական և կրօնական պաշտ ...

Նահապետ Ապտալեան

Ծնած է 1844 թուականին Սե­բաս­տիոյ նահանգի Սեբաստիոյ գաւառի Կիւ­րի­նի գաւառակի կեդրոն Կիւրին քաղաքին մէջ։ Սորված է ամերիկացի միսիոներներու Մարզուանի Անա­տո­լիա գոլէճին մէջ, որուն ուսանողները, բացի մի քանի յոյնէ, հայեր էին։ Բարձր յառաջադիմութեամբ ա ...

Պօղոս Առաքելեան

Պօղոս Առաքելեան ծնած է մօտ 1850 թուականին, Վանի նահանգի կեդրոն՝ Վան քաղաքի մէջ։ Բժշկական կրթութիւնն աւարտած է ԱՄՆ-ի մէջ՝ հաւանաբար 1875 թուականին։ Երեք տարի 1875-1878 թթ. Խարբերդի մէջ որպէս բժիշկ աշխատած է, այնուհետեւ 1878 ընտանիքով տեղափոխուած է ...

Նշան Արծրունի

Նշան Արծրունին ծնած է 1849 թուականին, Սեբաստիոյ նահանգի Սե­բաս­տիոյ գաւա­ռի Ակն գաւառակի Ապու Շէյխ Ապուշէխ աւանին մէջ՝ վանեցիի ընտանիքի մէջ։ Աւարտած է ծննդավայրի վարժարանի վեցամեայ դասընթացը։ 1867 թուականին մօր հետ տեղափոխուած է Կ. Պոլիս եւ վերցո ...

Աւետիս Երէցեան

Աւետիս Երէցեան, Վերապատուելի, հայ բժիշկ, քարոզիչ, ուսուցիչ։ Ծնած է 1840 կամ 1841 թուականին Սեբաստիոյ նահանգի Եվդոկիա գաւառի կեդրոն՝ Եվդոկիա քաղաքի մէջ։ 1951 թուականին, զրկուելով ծնողներէն, որբ մնացած է։ 1851-55 թուականներուն ուղարկուած է Մարզուան ...

Մկրտիչ Աւետիսեան

Մկրտիչ Աւետիսեան, Օսմանեան Կայսրութիւն), հայ թղթակից, քաղաքական դէմք եւ Արմենական կուսակցութեան հիմնադիրներէն մէկը։

Բաբգէն Սիւնի

Պետրոս Բարեան, ճանչցուած է իր պատերազմական անունով Բաբգէն Սիւնի ։ Ան կարեւոր գործիչ եղած է հայ ազգային շարժման մէջ, որպէս ՀՅԴ-ի անդամ եւ նախագահ։

Հենրի Հաուըրտ Հոլմզ

Հրմըն Ուեպսթըր Մատճեթ, ճանչցուած իբրեւ Դկտ. Հենրի Հաուըրտ Հոլմզ եւ մասնաւորապէս Հ. Հ. Հոլմզ, առաջին Ամերիկացի բազմա-մարդասպաններէն եղած է: Շիքակոյի մէջ, 1893-ի Համաշխարհային Քոլոմպյեական Ցուցահանդէսին, Հոլմզը բացաւ պանդոկ մը որ ինքը ձեւաւորած էր ...

Մարօ Մակարեան

Մարօ Մակարեան), եղած է Դաշնակցական ղեկավար գործիչ եւ ուսուցիչ։ Ան երկար տարիներով ծառայութիւն կը բերէ յեղափոխական շարժումին զէնքերու փոխադրութեան գործերով զբաղելով։

Յակոբ Ալխազեան

Ռուսաց պետութեան հայազգի նշանաւոր զինուորական, չքաւոր ծնողներու որդի, ծնած է 1826 թուականին։ Ուսումն ստացած է Տփխիսի Թիֆլիս "Զինուորական վարժարան" ին մէջ եւ զինուորական ծառայութեան մտած։ 1863 թուականին մասնակցելով Լեհական ապստամբութեան դէմ մղած գ ...

Ալֆրետ Նոպէլ

Ալֆրէտ Պեռնարտ Նոպէլ, Սան Ռեմո, Իտալիա) շուէտացի քիմիագէտ, ճարտարագէտ եւ գիտնական մըն է որ ստեղծած է ուժանակը: Երբ թերթերուն մէջ հրատարակուեցաւ թէ Նոպելին ստեղծած պայթուցիկներուն նիւթերը սկսան գործածուիլ բանակներուն կողմէ պատերազմներուն ընթացքին, ...

Գրիգոր Աղափիրեան

Աղափիրեան Գրիգոր Եպիսկոպոս, ուսուցիչ, թարգմանիչ։ Ծնած՝ Աստրախան 1827 26 Յունիսի-ին։ Կրթութիւն ստացած է Մոսկուայի Լազարեան Ճեմարանին մէջ եւ յետոյ Ագաֆոն Ակիմեանի միջնորդութեամբ կ՛երթայ Դոպատ եւ 1849 թուականի Սեպտեմբերին կը մտնէ համալսարան՝ "Աստուա ...

Արիստակէս Զօրեան

Ծնած է 1871-ին Գողթն Գաւառի Ցղնա գիւղը: Ուսումը ստացած էր նախ՝ Զաքաթալայի, ապա՝ Թիֆլիսի մէջ։ Սակայն առանց աւարտելու հեռացած էր դպրոցէն, նետուելու յեղափոխական կեանքի մէջ։ իր ՝վրան մեծ տպաւորութիւն ձգած էին այդ շրջանի հայրենասիրական տրաամադրութիւնն ...

Միքայէլ Փորթուգալ

ծնած էր 1842-ին՝ Կ. Պոլիս: Հայ կաթոլիկներու վարժարանին մէջ կ՛աշակերտածէ մեծանուն մեր բանաստեղծներէն՝ Զէյթունի առաջին ապստամբութեան երգիչ Մկրտիչ Պեշիկթաշլեանի։ Այնուհետեւ, ուսումը շարունակելու համար Ֆրանսա երթալով, Փարիզի Մուրատեան վարժարանին մէջ ...

Անդրէաս Արծրունի

Անդրէաս Արծրունի 1847, Թիֆլիս, Կովկասի Փոխարքայութիւն, Ռուսական Կայսրութիւն - 22 Նոյեմբեր 1898, Բա Հոննեֆ, Rhein-Sieg District, Քյոլնի վարչական շրջան, Հռենոսի պրովինցիա, Պրուսիոյ թագաւորութիւն), հայ երկրաբան։ Փեթերսպուրկի գիտութիւններու ակադեմիայ ...

Իվանէ Մաչապելի

Իվանէ Մաչաբելի 1854, Թիփղիսի նահանգ, Ռուսիոյ կայսրութիւն - 26 Յունիս 1898, Թիփղիս, Ռուսիոյ կայսրութիւն), վրացի գրագետ, լրագրող եւ հասարակական գործիչ, յայտնի Ուիլիըմ Շէյքսփիրի ստղծագործութիւններու թարգմանութիւններով։

Տիգրան Չուհաճեան

Տիգրան Չուհաճեան, հայ երգահան, խմբավար, մշակութային-հասարակական գործիչ, հայ ազգային օփերային արուեստի հիմնադիր։ Ի շարս այլ յառաջադէմ մտաւորականներու, պայքարած է ի խնդիր հայ մշակոյթի զարգացման, մասնակցած է երաժշտական մամուլի, երգչախմբերու, երաժշտա ...

Յակոբ Վարդովեան

Յակոբ Վարդովեան, 18 Օգոստոս 1830, Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 1898, Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն), հայ բեմադրիչ, դերասան, թատերական գործիչ։ Թրքական թատրոնի հիմնադիր։

Լուիս Քերըլ

Լուիս Քերըլ, անգլիացի գրող, մաթեմատիկոս, փիլիսոփայ եւ լուսանկարիչ։ Լուիս Քերըլն իր մասին անգամ մը ըսած է. "Ես որոշած էի մաթեմատիկոս դառնալ, սակայն երեւակայութիւնս չբաւեց եւ ես դարձայ գրող" ։

Ստեփանոս Պետրոս Ժ. Ազարեան

Ստեփանոս Պետրոս Ժ. Ազարեան, Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ կաթողիկոս- պատրիարք 1881 թուականէն մինչեւ իր վախճանը 1899 թուականին։

Նափոլէոն Ամատունի

Նափոլէոն Ամատունի, Թիֆլիս, Ռուսական Կայսրութիւն), հայոց թատրոնի ծաղկման եւ զարգացման նուիրուած գործիչ, երդուեալ հաւատարմատար եւ Թիֆլիսի վարկի ընկերութեան նախագահ։ Ամատունի 1879-1881 թուականներուն Թիֆլիս մէջ թատերական խումբեր կազմած է. այդ խումբեր ...

Խորէն Աշըգեան

Խորէն Աշըգեան Նոյեմբեր 1842 - 10 Նոյեմբեր 1899, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն), Կ. Պոլսոյ պատրիարք։ Ծնած է Քէրէմեթ, 4 Նոյեմբեր 1842 թուականին։ Կրթութիւնը ստացած է Կ. Պոլսոյ մէջ, ուր եւ ձեռնադրուեցած է վարդապետ 1873 թուականին, Իսկ Էջմիածին ...