ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 3

Հին Հայաստանի Քաղաքակրթութիւնն ու Մշակոյթը

Հայկական մշակոյթ ին, արմատները շատ հին են: Անոնք սկիզբ կառնեն նախահայկական ժամանակներէն եւ մեզի ծանօթ են նախնի հերոսներու մասին պատմուած առասպելներէն, կրօնական հաւատալիքներէն եւ հին բնակավայրերու պեղումներէն յայտնաբերուած արուեստի գործերու միջոցո ...

Հայաստանի Ազգային Պատկերասրահ

Հայաստանի ազգային պատկերասրահ, Երեւանի գլխաւոր պատկերասրահը, կը գտնուի Երեւանի Հանրապետութեան Հրապարակում։ Հիմնադրվել է 1921 թվականին։ Հավաքածուի ֆոնդերում ներկայումս պահպանվում են շուրջ 25.000 կտավներ, ներկայացնելով հիմնական հայկական եւ եւրոպակա ...

Շանթ Քէշիշեան

Շանթ Քէշիշեան ծնած է Դամասկոս 8 Սեպտեմբեր 1970-ին: Դաշնակահար, Քնար Երգչախումբին Խմբավար: Դամասկոսի Պետական համալսարանէն վկայեալ Տնտեսագէտ: Համայնքային գործիչ, Գործարար սեփանակատէր:

Սպարտակ Ղարաբաղցեան

Սպարտակ Սերգոյի Ղարաբաղցեան, Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն), հայ լրագրող, պատմաբան, հրապարակախօս, սենարիստ։

Գեղամ Աթմաճեան

Գեղամ Միհրան Աթմաճեան, Պրաֆա, Սամսունի մարզ, Թուրքիա - 18 Մայիս 1940, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի երկրորդ ճակատ), հայ գրող, բանաստեղծ, թարգմանիչ, խմբագիր։ Բանաստեղծուհի Մարի Աթմաճեանի եղբայրը։

Աշխարհաբար

Մշակոյթ Եւ Գրականութիւն, Գրական Զարթօնք Հայ նոր գրականութիւնը, թափ կառնէ 19–րդ դարուն, յատկապէս՝ 1860–ական թուականներէն սկսեալ։ Բայց գրական այս շարժման նախանշանները արդէն կ՛երեւէին 1750–ի շուրջ։

Հայկական Մշակոյթ

Հայաստանի մշակոյթը աշխարհագրութեան, գրականութիւն, ճարտարապետութեան, ժողովրդական պարերու, եւ երաժշտութեան տարրեր կը պադրունակէ։ Մշակոյթը միեւնոյն ատեն թէ նման է եւ թէ տարբեր սահմանակից երկիրներու՝ Ռուսաստանի, Վրաստանի, եւ Իրանի եւ Միջերկրական ծովո ...

Կարպիս Չափքան

Կարպիս Չափքան 1954 թուականին Պոլսոյ Թաքսիմ թաղամասի մէջ ծնաւ: Որպէս նախակրթարան աւարտած է Էսաեան Վարժարանը: Ս. Յարութիւն Եկեղեցւոյ Լուսաւորիչ Երգչախումբի մէջ երգչախումբի անդամ եղած է: 1976 – 1977 թուականներու միջեւ անդամակցած է Էսայան Սանուց Միու ...

Զաւէն Պարտաքճեան

Պարտաքճեան ծնած է 30 Մարտ 1948-ին, Հալէպ, Սուրիա: Նախնական Ուսումը ստացած է Մխիթարեան վարժարանէն ներս: 1970-ին աւարտած է Քարէն Եփփէ Ազգային ճեմարանը: 1979-ին Աւարտած է Հալէպի Պետական Համալսարանի ճարտարագիտութեան կաճառը եւ միաժամանակ վարած է համալ ...

Հայ իրականութիւնը 1900-1920-ական տարիներուն

Հայ իրականութիւնը 1900-1920-ական տարիներուն, 1900 թուականէն մինչեւ 1915 ու 1920 թուականը, հայ ժողովուրդի գոյութեան պայմանները կ՛ունենան պատմական վերիվայրումներ։ Նախ՝ կը շարունակուին հալածանքները եւ ինքնապաշտպանական պայքարը։ Արեւմտահայութեան վրայ, ...

Աւետիս Ռազմիկ

Աւետիս Ռազմիկ ծնած է 15 Մարտ-ին, Պէյրութ: Շառաւիղն եմ հօրենական կողմէ այնթապցի եւ մօրենական կողմէ՝ պախչէցի ընտանիքներու: Պատմաբան, լրագրող, խմբագիր, դասատու: Որդին է բանաստեղծ եւ հրապարակագիր Սարգիս Արմէնի, որ հեղինակ է հինգ բանաստեղծական հատորներու:

Հայաստանի Պատմական Մայրաքաղաքներ

Հայաստանի պատմական մայրաքաղաքներ, տասներկու բնակավայրեր, որոնք պատմական տարբեր ժամանակահատուածներու ընթացքին եղած են համահայկական պետութիւններու վարչաքաղաքական, տնտեսական, կրօնական-մշակութային կեդ կեդրոնները։ Ատոնք են՝ Վան, Արմաւիր, Երուանդաշատ, ...

Հայաստանի Երկրորդ Բաժանումը

Հայաստանի Երկրորդ Բաժանումը, 575-ին պարսիկներն ու բիւզանդացիները կը համաձայնին եւ զինադադար կը կնքեն: Պարսկական արքունիքը օգտուելով այս առիթէն, նոր արշաւանքով կը փորձէ ընկճել հայ ապստամբները, սակայն յաջողութեան չի հասնիր: Հայերը հերոսական դիմադրո ...

Պատմութիւն Աղուանից Աշխարհի

Պատմութիւն Աղուանից Աշխարհի աշխատութիւնը՝ Մովսէս Կաղանկատուացի, Հայկական մատենագրութեան մէջ, Զէնոբ Գլակի եւ Յովհան Մամիկոնեանի աշխատութիւնէն յետոյ, երկրորդը՝ "Պատմութիւն Աղուանից Աշխարհի" գիրքն է, որ կը վերաբերի հայկական մէկ այլ ընդարձակ երկրամաս ...

Հայաստանի Առաջին Հանրապետութիւն

Հայաստանի Հանրապետութիւն, ծնունդ առած է 28 Մայիս 1918 -ին՝ Մայիսեան Հերոսամարտերէն՝ Սարտարապատէն, Պաշ-Ապարանէն եւ Ղարաքիլիսէէն յետոյ։ Առաջին հանրապետութիւնը հիմնադրուեցաւ հայ ժողովուրդին ծանր ժամանակահատուածին ընթացքին, երբ երիտթրքական բնաջնջման ...

Պատմագիտութիւնը Հայաստանի մէջ

Առաջին պատմագիրներու երկերը ունին ազգային բովանդակութիւն, գրուած են գործնական նպատակադրումով՝ կապուած ժամանակի առաջադրած որոշակի խնդիրներու հետ: Ագաթանգեղոսի երկը պայմանաւորուած է քրիստոնէութեան դարձով, Կորիւնինը` հայ գիրերու ստեղծմամբ, Եղիշէինը` ...

Դուին

Դուին, Պատմական Հայաստանի մայրաքաղաքներէն մէկը։ Հիմնադրուած է Դ. դարու առաջին կիսուն։ Կը գտնուի Այրարատ նահանգի Հայոց Ոստան գաւառին մէջ։ Ըստ պատմահայր Մովսէս Խորենացիի՝ "դուին" բառը պարսկերէն ծագում ունի եւ կը նշանակէ բլուր։ Փաւստոս Բիւզանդի կարծ ...

Ագաթանգեղոս

Ագաթանգեղոս հայ գրականութեան Ոսկեդարի պատմիչ, "Պատմութիւն Հայոց" երկի հեղինակ: Ագաթանգեղոս անունը յունական ծագում ունի, կը նշանակէ "բարի հրեշտակ", "բարի լրաբեր" տիրոջ կողմէ ուղարկուած աւետաբեր:

Հայաստանի Ազզային Գրադարան

Հայաստանի ազգային գրադարանը աշխարհի ամենախոշոր հայերէն գրականութեան պահոցն է։ Հիմնադրուած է 1921 թուականին։ Պաշտօնապէս բացուած է 1922-ին։ Կը գտնուի Աբովեանի պուրակի հարեւանութեամբ, Տերեան 72 հասցէով։

Երեւան

Երեւան, Հայաստանի Հանրապետութեան մայրաքաղաք։ Կը գտնուի Արարատեան դաշտին մէջ՝ Հրազդան գետի ափին՝ իր մէջ պարփակելով գետը։ Մշտական բնակչութեան քանակով, որ 2014 թուականի Յունուար մէկի դրութեամբ կը կազմէ աւելի քան 1 միլիոն 68 հազար մարդ: Հայաստանի ամե ...

Արշակունիներ

Արշակունիներ, պարթեւական արքայատոհմ։ Մ.թ.ա. 247 թուականին իշխանութեան հասած է Պարսկաստանի մէջ, եւ երկիրը կառավարած շուրջ կէս հազարամեակ՝ մինչեւ մ.թ. 226 թուականը։ Այդ ընթացքին Մերձաւոր Արեւելքի մէջ տիրապետող էր հելլենիզմը: Պարթեւ Արշակունիները կա ...

Հայաստանի Ազատագրութեան Հայ Գաղտնի Բանակ

ASALA - Հայաստանի ազատագրութեան հայ գաղտնի բանակ, ֆրանսերէն՝ Armée secrète arménienne de libération de lArménie արաբերէն՝ الجيش السري الأرمني لتحرير أرمينيا ‎‎‎)։

Սիմոն Վրացեան

Սիմոն Վրացեան, Բոլշիե Սալի, Մյասնիկովի շրջան, Ռոստովի մարզ - 21 Մայիս 1969, Պէյրութ, Լիբանան), հայ քաղաքական գործիչ, դաշնակցական ղեկավար։ Եղած է Հայաստանի առաջին հանրապետութեան գիւղատնտեսութեան եւ պետական գոյքի, ինչպէս նաեւ աշխատանքի նախարարն ու ...

Զաւէն Վարդանեան

Զաւէն Նազարեթ Վարդանեան, հայ խմբավար: ՀՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչ: 1969 թուականին, ան արժանացեր է Հայաստանի Հանրապետութեան մրցոյթ ոսկի մետալին:

Գագիկ Յովհաննիսեան

Գագիկ Յովհաննիսեան, Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն - 27 Յունիս 2015, Սթավանգեր, Նորվեկիա), շախմատային մեկնաբան, "Շախմատային Հայաստան" մարզաթերթի գլխաւոր խմբագիր:

Վլատիմիր Աբրահամեան (նկարիչ)

1966-ին աւարտած է Երեւանի գեղարուեստի ուսումնարանը, 1971-ին՝ Երեւանի գեղարուեստա-թատերական ուսումնարանը: 1973-1976 դասաւանդած է գեղարուեստա-թատերական ուսումնարանէն ներս։ 1975-էն սկսեալ անդամ է Հայաստանի Նկարիչներու Միութեան։ 1980-1991 եղած է ՀՀ ռ ...

Ներսիկ Իսպիրեան

Ներսիկ Աղասի Իսպիրեան, Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն), հայ երգիչ, երգահան, առաւելապէս յայտնի է իր հայրենասիրական կատարումներով։ ՀՀ վաստակաւոր արուեստագէտ:

Ժիրայր Ալթունեան

Ժիրայր Թաթուլի Ալթունեան, 23 Օգոստոս 1946 1946-08-23, Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն - 15 Յուլիս 2020 2020-07-15, Երեւան, Հայաստան), Թաթուլ Ալթունեանի անուան երգի-պար ...

Աննա Մայիլեան

Աննա Մայիլեան, Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն), հայ երգչուհի, ազգային եւ միջազգային բազմաթիւ մրցոյթներու դափնեկիր։

Յարութիւն Թոփիկեան

Յարութիւն Ժիրայր Թոփիկեան, Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն - 26 Հոկտեմբեր 2020), հայ խմբավար, "Սեբաստացիներ" եւ ԵՊԿԵ գեղարուեստական ղեկավար։ ՀՀ արուեստի վաստակաւոր գոր ...

Արա Շիրազ

Արա Շիրազ, Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն - 18 Մարտ 2014, Երեւան, Հայաստան)՝ հայ քանդակագործ, ՀՀ Ժողովրդական նկարիչ։

Երուանդ Երկանեան

Երուանդ Վահան Երկանեան կամ 15 Նոյեմբեր 1951, Լենինական, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն), հայ երգահան, ջութակահար։ ՀՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչ ։ Դաշնակահար, խմբավար Սեդրակ Ե ...

ՀՀ պետական խորհրդանիշներ

Հայաստանի Հանրապետութեան օրհներգը՝ "Մեր Հայրենիք" խօսք՝ Միքայէլ Նալպանտեանի, երաժշտութիւն՝ Բարսեղ Կանաչեանի հայրենասիրական հանդիսաւոր երգ է։ Այն կ՚արտացոլէ հայ ժողովուրդի դարաւոր պայքարը յանուն ազատութեան, ներշնչուած է հայրենասիրութեան եւ անկախու ...

Սեդրակ Երկանեան

Սեդրակ Վահան Երկանեան, Լենինական, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն), Դաշնակահար, խմբավար, Հայաստանի մշակոյթի վաստակաւոր գործիչ, ոսկի մետալակիր։ Հայաստանի Հանրապետութեան մշակոյթ ...

Հայաստանի Հանրապետութեան Նախագահ

Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահը, պետութեան գլուխն է։ Հանրապետութեան նախագահը կը հետեւի Սահմանադրութեան պահպանման: Կապահովէ օրէնսդիր, գործադիր եւ դատական իշխանութիւններու բնականոն գործունէութիւնը։ Հանրապետութեան նախագահը Հայաստանի Հանրապետութեան ...

Մեզիրէ

Մոզիրէ, Մեզերէ, Մեզրէ. քաղաք Արեւմտեան Հայաստանի՝ Խարբերդ քաղաքէն 5 քմ հարաւ-արեւմուտք, 1878 թուականին Խարբերդ նահանգի վարչական կեդրոնը:

Մոկք

Մոկք, նաեւ Մոկս Մեծ Հայքի 5-րդ նահանգը։ Հիւսիսէն եւ արեւելքէն սահմանակից էր Վասպուրականի հետ, արեւմուտքէն՝ Աղձնիքին, հարաւէն՝ Կորճայքին։ Նահանգի կենդրոնն եղած է Մոկս բերդաքաղաքը։

Հայերէն

Հայերէն, Հայաստանի Հանրապետութեան պետական լեզու։ Կը պատկանի հնդեւրոպական լեզուաընտանիքին։ Իր շուրջ հինգ հազար տարուան գոյութեան ընթացքին, հայերէնը հաղորդակցման մէջ մտած է տարբեր ժողովուրդներու, բազմաթիւ լեզուներու հետ. սակայն այն պահպանած է իր ին ...

Քաշաթաղի շրջան

Քաշաթաղի շրջան, Արցախի Հանրապետութեան շրջան։ Կը գտնուի երկրի հարաւ-արեւմուտքը։ Կապող օղակ կը հանդիսանայ Հայաստանի եւ Արցախի Հանրապետութիւններուն միջեւ։

Դուինի Պաշարում

Դուինի պաշարում կամ Դուինի ճակատամարտ, ճակատամարտ, որ տեղի ունեցած է 6 դեկտեմբեր 640-ին, Բագրատունեաց Հայաստանի եւ Հայկական լեռնաշխարհ-ի վրայ ներխուժած արաբներու միջեւ։ Հայկական զօրքերը գլխաւորուած էին հայոց սպարապետ եւ Հայաստանի մարզպան Թէոդորոս ...

Տաւուշի մարզ

Տաւուշի մարզը կը գտնուի Հայաստանի հիւսիսարեւելեան հատուածին մէջ։ Կ՚ընդգրկէ Իջեւանի, Տաւուշի նախկին՝ Շամշադին, Նոյեմբերեանի, Դիլիջանի տարածաշրջանները եւ 5 քաղաքներ՝ Իջեւան, Նոյեմբերեան, Բերդ, Դիլիջան եւ Այրում: Մարզը սահմանակից է Վրաստանին, հիւսիս ...

Եղեգնաձոր

Եղեգնաձոր, քաղաք՝ Հայաստանի Վայոց Ձորի մարզի մէջ գտնուող մարզկեդրոն, Արփա գետի աջ ափին, Երեւանէն մօտ 120 քմ հարաւ-արեւելք։ Կը գրաւէ Վայքի արեւմտեան մասը։ Մինչեւ 1935 բնակավայրը Քեշիշքենդ կը կոչուէր, ապա Միկոեան, վերանուանուեցաւ Խորհրդային Միութեա ...

Մոնկոլ-թաթարներու Տիրապետութիւնը Հայաստանի Մէջ

Մոնկոլ-թաթարներու տիրապետութիւնը Հայաստանի մէջ հաստատուած է 13-րդ դարու ընթացքին։ Այս մէկը հայոց պատմութեան մեջ կեդրոնասիական ցեղերու երկրորդ յարձակումն էր՝ սելճուք-թուրքերէն ետք ։ Մոնկոլներու տիրապետութիւնը Հայաստանի մէջ վերջնականապէս անկում կ՝ ...

Արագած

Արագած, Հայաստանի Հանրապետութեան ամենաբարձր կէտը, բարձրութիւնը՝ 4090.1 մեթր: Այն շրջապատէն մեկուսացած, վահանաձեւ փռուած զանգուած մըն է՝ մօտ 200 ք.մ. շրջագիծով: Իր վահանակերպ տարածուած լանջերուն հետ միասին կը գրաւէ մօտ 4000 քմ² տարածութիւն՝ Արարատ ...

Ս. Թադէոս Առաքեալ

Ս. Թադէոս Առաքեալ քրիստոսի աշակերտներէն մէկն էր։ Քրիստոնէութիւնը քարոզելու համար գնաց ասորիներու Եդեսիա քաղաքը: Ասորիներու Աբգար թագաւորը հիւանդ էր։ Ան Յիսուսին լուր ղրկած էր, որ գայ եւ զինք բժշկէ, սակայն Յիսուս զբաղած ըլլալով խոստացած էր, որ իր ...

Ռուբինեաններ

Ռուբինեաններու նահապետն ու անուանադիրն է մեծ իշխան Ռուբէնը։ Ան աքսորեալ Գագիկ Բ. Բագրատունի թագաւորի դաւադրական մահէն ետք անոր այն թիկնապահներէն է, ով կը գլխաւորէ Լեռնային Կիլիկիոյ հայերուն պայքարը Բիւզանդական կայսրութեան դէմ, կը թօթափէ Բիւզանդիո ...

Վաղարշապատ

Վաղարշապատ, քաղաք Հայաստանի Արմաւիրի մարզին մէջ։ Հայաստանի քաղաքներէն մեծութեամբ 4-րդն է։ Վաղարշապատ կայ 5 եկեղեցի, որոնցմէ մէկը՝ Էջմիածնի Մայր Տաճարը, Հայաստանի գլխաւոր եկեղեցին է եւ կը գտնուի Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի համալիրին մէջ, որ Հայ Առաքե ...

Ռամկավար Ազատական Կուսակցութիւն

Ռամկավար Ազատական Կուսակցութիւն, հայկական կուսակցութիւն։ Հիմնուած է 1921 թուականին։ Կը նկատուի շարունակութիւնը Մ. Փորթուգալեանի հիմնած Արմենական կազմակերպութիւն կուսակցութեան որ հիմնուած է 1885 թ-ին Վան քաղաքի մէջ։

Լիբանան

Լիբանան, պաշտօնապէս կը կոչուի Լիբանանի Հանրապետութիւն, պետութիւն է Միջերկրական ծովու արեւելեան ափին։ Տարածութիւնը 10.452 քմ 2 է, բնակչութիւնը բաղկացած է քրիստոնեաներէ, մահմետականներէ եւ փոքրամասնութիւններէ: Ըստ "CAS" -ի հարցախոյզին, 1997-ին բնակչ ...

Հայկական Սփիւռք

Հայկական սփիւռք, հայերու համայնքներն են, որոնք կը բնակին Հայաստանի եւ Արցախի Հանրապետութիւններու սահմաններէն դուրս։ Հայերու ընդհանուր քանակը ամբողջ աշխարհին նուազագոյնը կը կազմէ 10-12 միլիոն, ընդ որուն Հայաստանի Հանրապետութեան մշտական բնակչութիւն ...