ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 29

Մատթէոս Բ Կոստանդնուպոլսեցի (Իզմիրլեան)

Մատթէոս Բ Կոստանդնուպոլսեցի, Ամենայն հայոց կաթողիկոս 1908 թուականէն։ Յաջորդեր է Մկրտիչ Ա Վանեցուն ։ Ձեռնադրուեր է սարկաւագ 1864 թուականին, վարդապետ՝ 1869 թուականին՝ եղեր է Մկրտիչ Խրիմեան պատրիարքի անձնական քարտուղարը։ 1872 Մարտին ընտրուեր է Կ. Պո ...

Մեսրոպ Մաշտոց

Մեսրոպ Մաշտոց, - 17 Փետրուար 440, Վաղարշապատ, թաղուած է Օշական), հայերէն գիրերը գտնողը կամ ստեղծողը եւ հայ ինքնուրոյն թարգմանական գրականութեան սկզբնաւորողը, հայ գրութեան, հայագիր դպրոցի հիմնադիրը, հայոց առաջին ուսուցիչը, լուսաւորիչ, մշակութային-հ ...

Մկրտիչ Խրիմեան

Մկրտիչ Խրիմեան, Վան, Վանի էյալեթ, Օսմանեան Կայսրութիւն - 29 Հոկտեմբեր 1907, Վաղարշապատ, Երեւանի նահանգ, Կովկասի Փոխարքայութիւն, Ռուսական Կայսրութիւն), հայ եկեղեցւոյ 125-րդ կաթողիկոս, հասարակական, քաղաքական, հոգեւոր եւ մշակութային գործիչ, մտաւորակ ...

Ստեփանոս Լեհացի

Կրթութիւնը ստացած է Լուովի մէջ, հմտօրէն տիրապետած է լատիներէն եւ լեհերէն լեզուներուն: Տեղափոխուած է Էջմիածին, դարձած է միաբանութեան անդամ, ձեռնադրուած է վարդապետ: Կատարելագործած է հայերէնի իր իմացութիւնը եւ եռանդագին մասնակցած է մտաւոր գրական շար ...

Ղեւոնդ Ալիշան

Ղեւոնդ Ալիշան Յուլիս 1820, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 9 Նոյեմբեր 1901, Ս. Ղազար կղզի, Վենետիկ, Իտալիա), հայ բանաստեղծ, բանասէր, պատմաբան, աշխարհագրագէտ, թարգմանիչ, Վենետիկի Մխիթարեան միաբանութեան անդամ 1838։

Խաչատուր Առաքելեան

Խաչատուր Առաքելեան, Աստուածաբան, Հռոմի անդրանիկ հայ ծառաներէն մին։ Ծնած է 1666 թուականին, Կարին, ուրկէ ստացած է Էրզրումցի անուանումը։ Վ. Յունանեանի դրդմամբ աս մէկը իր անկարգ վարք ու բարքին համար Էջմիածինի մէջ բանտարկուած ու ազատ արձակուած էր ու ը ...

Մկրտիչ Աւգերեան

Հայր Մկրտիչ Աւգերեան, – 3 Մարտ 1854, Վենետիկ), աստուածաբան, լեզուաբան-բառարանագիր, թարգմանիչ։ Մխիթարեան միաբանութեան խորհրդական եւ ընդհանուր աթոռակալ ։

Արսէն Բագրատունի

Արսէն Բագրատունի, Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 24 Դեկտեմբեր 1866, Վենետիկ, Իտալիա), հայագէտ, փիլիսոփայ, գրող, թարգմանիչ, հայ գրականութեան մէջ դասական ուղղութեան ամենամեծ դէմքերէն մէկը, Մխիթարեան միաբանութեան անդամ։

Մինաս Բժշկեան

Հայր Մինաս Բժշկեան, Տրապիզոն, Թուրքիա - 26 Նոյեմբեր 1851, Վենետիկ, Աւստրիական Կայսրութիւն), հայ բանասէր, մանկավարժ, պատմաբան, ազգագրագէտ, երաժշտագէտ, Վենետիկի Մխիթարեան միաբանութեան անդամ։

Ղուկաս Ինճիճեան

Հայր Ղուկաս Ինճիճեան, Վենետիկ, Աւստրիական Կայսրութիւն), հմուտ վարդապետ, հայ բանասէր, աշխարհագրագէտ, Մխիթարեան միաբանութեան անդամ։

Լուքրեզիա Մարինելլա

Լուքրեզիա Մարինելլա, Վենետիկ, Վենետիկի հանրապետութիւն), վենետիկցի գրող, բանաստեղծուհի: Առաւել յայտնի է իր "Կանանց վեհանձնութեան ու կատարելութեան եւ տղամարդկանց թերութիւններու ու արատներու մասին" աշխատանքով, որ հրատարակուած է 1600-ին: Աս կին հեղին ...

Կիւրեղ Վրդ․ Քիպարեան

Կիւրեղ Վրդ․ Քիպարեան, հայ թարգման, ուսուցիչ, խմբագիր։ 1903-ին կ՛անցնի Վենետիկի Ս. Ղազար՝ աշակերտելու Վենետիկի Մխիթեարեան միաբանութեան վանքին մէջ։ 1916-1916-ին կը հետեւի Հռոմի Աստուածաբանական համալսարանի դասընթացքներուն։ Տարբեր տարիներու կը վարէ Մ ...

Մխիթար Սեբաստացի

Մխիթար Սեբաստցի, հայ Կաթողիկէ եկեղեցական գործիչ, հայագէտ, Մխիթարեան միաբանութեան հիմնադիր։ Մխիթար Սեբաստցիի անունով կոչուած է Երեւանի "Մխիթար Սեբաստացի" կրթահամալիրը։ Ան Մխիթար Սեբաստացիին՝ որպէս այդ միաբանութեան հիմնադիր, առաջին անգամ համարեր է ...

Հերման Ապիխ

Ապիխ Հերման Ուիլհելմ, Պերլին, Պրուսիոյ թագաւորութիւն - 1 Յուլիս 1886, Վիեննա, Աւստրո-Հունգարիա), գերմանացի երկրաբան, Փեթերսպուրկի "Գիտութեան Ակադեմիա" -ի ակադեմիկոս եւ պատուաւոր անդամ ։

Ժոզէֆ Հայտըն

Ժոզէֆ Հայտըն, Վիեննա, Աւստրիական Կայսրութիւն), աշխարհահռչակ երաժշտահան, դաշնակահար, նուագավար եւ երաժշտագէտ: Վիեննայի դասական դպրոցի ներկայացուցիչ:

Ֆրիտրիխ Միւլլեր

1853-1857 թուականներուն ընթացքին ուսանած է Վիէննայի եւ Կոթինկենի համալսարաններուն մէջ։ Տիրապետած է Հայերէնին, Յունարէնին եւ Սանսկրիտին: 1858 թուականին Ֆրիտրիխ եղած է Վիէննայի համալսարանի, ապա՝ արքունական մատենադարանի տնօրէնը, իսկ 1866 թուականէն ս ...

Լուտուիկ վան Պեթհովէն

Լիւտվիկ Վան Պեթհովէն }}), գերմանացի յայտնի երգահան, խմբավար, դաշնակահար, երաժիշտ, եւ երաժշտութեան ուսուցիչ։

Յակոբ Տաշեան

Յակովբոս Տաշեան - 3 Փետրուար 1933, Վիեննա, Աւստրիոյ Առաջին Հանրապետութիւն), ձեռագրագէտ, բանասէր, լեզուաբան, հայագէտ։

Ֆրանց Ժօզէֆ I

Ֆրանց Ժօզէֆ I Աւստրիայի թագաւորութեան, հետագային նաև Աւստրո-Հունգարիայի կայսր՝ Հապսպուրկներու արքայատոհմէն։ Ծնվել է 1830-ին։ Իր կառավարման տարիները կը համընկնին Ավստրո-Հունգարիայում բռնկուած յեղափոխութեան հետ։ Աւստրիայի ամենաերկար կառավարած կայսր ...

Հրանդ Ալեանաք

Գրանդ Ալեանաք ծնած է 1880 թուականին Կ. Պոլիս։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է քաղաքի հայկական դպրոցէն ներս, ուր եւս սկսած է նուիրուիլ նկարչութեան։ Նախակրթական դպրոցն աւարտելէ ետք կ՛ընդունուի Պոլսոյ նկարչական վարժարան։ Ենթադրում է, որ ան այդ վարժարան ...

Յովհաննէս Ալխազեան

Նախնական կրթութիւնը ստացած է տեղւոյն Ամերիկեան վարժարանը՝ որուն օրուն տնօրէնն էր ծանօթ հայասէր միսիոնար Տր. Րէյնըլտ: Յետոյ անցած է Կովկաս եւ 1898-1904 յաճախած է Թիֆլիսի նկարչական վարժարանը: 1904-ին մեկնած է Փարիզ եւ աշկերտած է տեղւոյն Գեղարուեստա ...

Գրիգոր Աղաթոն

Գրիգոր Աղաթոն, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 22 Ապրիլ 1868, Փարիզ), հանրային գործիչ, ազգային երեսփոխան, "Հայոց Բարեգործական Ընկերութեան" հիմնադիրներէն մին։ Ծնած է Պոլիս Խասգիւղի մէջ։ Յաճախած է Կ․ Պոլսոյ ներսէսեան վարժարանը։ Ներսէսեան վա ...

Կարապետ Աղաջանեան

Ծնած է քահանայ հօրմէ։ Աւարտած է ծննդավայրին կիմնազիան յետոյ անցած է Փեթերսպուրկ, ուր 1901-ին զինուորական բժշկական ակադեմիան աւարտելէ եւ մրցանակ շահելէ ետք՝ կը հրաւիրուի Ակադեմիայէն կատարելագործուելու համար: Իբրեւ մասնագիտութիւն՝ ընտրած է ջղային ե ...

Իրմա Աճէմեան

Աւարտելէ ետք Եսայեանը, հետեւած է Պոլսոյ համալսարանի մանկավարժական եւ հոգեբանական ճիւղերուն։ Աշակերտական գրասեղաններու վրայ իսկ հակած է գրականութեան, քերթողական ու արձակ փորձերով։ Աշխատակցած է, հետհզետէ, օրուան թերթերուն եւ յատկապէս "Մարմարա" օրաթ ...

Արամ Անտոնեան

Անտոնեան ծնած է Կոստանդնուպոլիս։ Խմբագրած է "Լոյս", "Ծաղիկ" եւ "Սուրհանդակ" թերթերը։ Ապա ծառայած է օսմանեան կառավարութեան։ Ապրիլ 24, 1915-ի գիշերը ձերբակալուած մտաւորականներուն մաս կազմած ու աքսորուած է Չանղըրը։ Այնուհետեւ վերադարձած է Անգարա եւ ...

Անտրէ Պրեթոն

Պրեթոն ծնած է 19 Փետրուար 1896-ին Նորմանտիի Տենշեպրէ քաղաքը, ազնուական ընտանիքի մը մէջ: Ան ընտանիքին միակ զաւակն էր, հետեւաբար ծնողները ջանք չեն խնայեր անոր բարձր կրթութիւն տալու համար: Պրեթոն կաւարտէ կրօնական դպրոց մը, ապա ուսումը կը շարունակէ փ ...

Աստուածատուր Ջունդ

Աստուածատուր Ջունդ 1825 - 1897 Ջունդեան ազգատոհմի սիրիլը կսկսի Անիէն։ ԺԴ. դարուն մեծ գալթականութենէ մը, Անիի աւերումէն ետք կը դիմէ Լեհաստանի Կալիցիա գաւառը։ Աստուածատուրի հափրը անկէ անցած է Սուզանա։ Մայրն ալ տը Բրօնկուլ գերդաստանէն է որ իր ազնուա ...

Արթիւր Ադամով

Արթիւր Ադամով, Քիսլովոտսք, Փիաթիկորսք, Թերեքի մարզ, Ռուսական Կայսրութիւն - 15 Մարտ 1970, Փարիզ, Փարիզի շրջան), հայ ֆրանսագիր թատերագիր, բանաստեղծ եւ թարգմանիչ։ Անհեթեթի թատրոնի հիմնադիրներէն մէկը։

Արմէն Սամուէլեան

Արմէն Սամուէլեան, Փարիզ), հայ արեւելագէտ։ Արմէն՝ հօրմէն վարակուած եւ գրատան գիրքերու բոյրին եւ փոշիներուն մէջ հասակ առնելով, Արեւելագիտութեան մատենագիտութեան ճիւղին մէջ հմտանալու համար յաճախած է Փարիզի Արեւելեան լեզուներու ամպիոնը, հետեւելով փրոֆ ...

Արշամ Խոնդկարեան

Ծնած է 1881 Յուլիսին, Իգտիրի Հախվերէս գիւղը, աւարտած է Էջմիածնի Գէորգեան ճեմարանը եւ վկայուած` Օտեսայի համալսարանի իրաւաբանութեան բաժանմունքէն: Ճեմարանի մէջ իր ուսանողութեան շրջանին ան ուշադրութիւն գրաւած է գաղափարական իր աշխուժութեամբ ու մտաւորա ...

Աւետիս Ալիքսանեան

Մաս կը կազմէ Պոլսոյ 1925-1950 թուականներուն գրական-հրապարակագրային կեանքին մէջ հասունցած գրողներու դասուն անո՛նց՝ որոնք Հայու իրենց ապդրումներով ու երազներով, գրի եւ գրականութեան ազնիւ կիրքով, բայց մանաւանդ ընկերային եւ գաղափարական հակումներով չէ ...

Աւետիք Եւդոկիացի (Թոխաթցի)

Աւետիք Եւդոկիացի, Եւդոկիա - 10 Յուլիս 1711, Փարիզ), պատրիարք, հայ գրիչ եւ տաղերգու, եկեղեցական գործիչ։ Կոստանդնուպոլսոյ եւ Երուսաղէմի հայոց պատրիարք: Հակակաթոլիկական գործունէութեան համար աքսորուեր է Ասորիք, ազատուեր եւ վերականգնուեր իր պաշտօնի մէջ ։

Տիգրան Եսայեան

Տիգրան Եսայեան, Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 10 Օգոստոս 1921, Փարիզ), հայ նկարիչ։ Զապէլ Եսայեանի ամուսինը։

Զատիկ Խանզատեան

Նախնական կրթութիւնը ծննդավայրին մէջ ստանալէ ետք կանցնի Զմիւռնիա, ուր իր ուսումը կը շարունակէ տեղւոյն Մեսրոպեան Վարժարանին մէջ։ 1903-ին կը մեկնի Ֆրանսա, ուր, նախ կընդունի Պրեսթի ծովային վարժարանը, եւ ապա կանցնի Փարիզ, ուր իր մասնագիտութեան գծով կը ...

Հրաչ Զարդարեան

Հրաչ Զարդարեան, Մեզիրէ, Օսմանեան Կայսրութիւն - 30 Նոյեմբեր 1986, Փարիզ), հայ գրող, թարգմանիչ, խմբագիր, հասարակական-քաղաքական գործիչ։

Զաքար Զաքարեան

Զաքար Զաքարեան, ֆրանսահայ նկարիչ։ Ծնած է Կ. Պոլիսի մէջ։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրին մէջ։ 1867-ին ուղարկուած է Փարիզ, ուր հետեւած է բժշկութեան՝ Սէն Բարբի վարժարանին մէջ, որմէ ետք քանի մը տարի աշխատած է Փարիզի հիվանդանոցներուն մէջ։ Ուս ...

Էմիլ Զոլա

Էմիլ Ֆրանսուա Զոլան եղած է 19-րդ դարու 2-րդ կէսի իրատեսութեան ամենավառ ներկայացուցիչներէն մէկը, եւ բնապաշտ շարժումին առաջնորդն ու տեսաբանը։ Ֆրանսական գրականութեամբ բայց իտալական ծագում ունեցող Զոլան, իր գրական ստեղծագործական գործունէութիւնը սկսած ...

Ժան էքար

Ժան Ֆրանսուա Վիքթոր Էքար Ժան էքար, Փարիզ), ֆրանսացի բանաստեղծ, վիպասան, թատերագիր, էսսեիստ. ռոմանթիզմ գրական ուղղութեան ներկայացուցիչ։ Ֆրանսական ակադեմիայի անդամ 1901 թ., Պատուոյ լէկէոնի շքանշանի ասպետ։

Էօժէն Տելաքրուա

Էօժէն Տելաքրուա, Փարիզ), 19-րդ դարու ֆրանսացի աշխարհահռչակ վիշապաշտ նկարիչ եւ որմանկարիչ․ կը սեպուի վիպապաշտութեան գլխաւոր ներկայացուցիչը։ Նկարած է կտաւի վրայ եւ հանրային յուշարձաններու պատերն ու ձեղունները կը զարդարէ։ Ձգած է նաեւ փորագրութեան ու ...

Թէոդիկ

Ծնած է Պոլիս։ Յաճախած էր Սկիւտարի Ճեմարանը, ապա՝ "Պէրպէրեան" վարժարանը եւ աւարտած է Պոլսոյ ամերիկեան Ռոպերթ գոլէճը։ Գրական ասպարէզ մտած է 1900-ականներու սկզբները՝ "Մանզումէի Էֆքեար" թերթին մէջ տպագրելով փոքրիկ պատմուածքներ "Կեանքի հատորէն փրցուած ...

Բիւզանդ Թոփալեան

Բիւզանդ Թոփալեան, Տէօյ-լա-Պառ), ֆրանսահայ բանաստեղծ, նկարիչ, խմբագիր։ Մաս կը կազմէ վերաայտնութեան առաջին սերունդին, անո՛նց՝ որոնք յետեղեռնեան մեր կեանքի առաջին տասնամեակին 1920-1930 յայտնուեցան, "փիւնիկ" Հայութեան տրտմութիւնը գոյատեւման կամքի վեր ...

Ռիշար Ժերանեան

Ռիշար Խաչատուր Անդրանիկի Ժերանեանը ծնած է Սեբաստիա 17 Յուլիս 1921 1921-ին, 7 տարեկանէն ապրած է Ֆրանսա։ 1938-1942 թուականներուն ուսանած է Մարսէյլի գեղարուեստի դպրոցին մէջ, 1946-1948 թուականներուն` Փարիզի Գրան-Շոմիեր և Ժիւլեան ակադեմիաներուն մէջ։

Ժոզէֆ Տիւքրօ

Ծնած է նկարիչի ընտանիքի մէջ։ Նախ նկարել սորված իր հոր մօտ: 1760 թուականին տեղափոխուեր է Փարիզ, ուր շուտով յայտնի դարձեր է իր դիմանկարներով: Սորված է Մորիս Քանթեն տե Լաթուրի մօտ: 1769 թուականին ուղևորուեր է Վիեննա` Լիւտովիքի և կայսրուհի Մարի Անտու ...

Պետիկ Ինճէեան

Պետիկ Ինճէեան, Ան զաւակն էր Յովհաննէս եւ Ալիս Ինճէեաններուն, ծնած 3 Նոյեմբեր 1950-ին, Այնճար։ Փոքր տարիքէն յատուկ սէր ցուցաբերած էր մարզանքին եւ որսին հանդէպ, որ հետագային արտայայտուեցաւ Հ.Մ.Ը.Մ.ի եւ Հ.Յ.Դ ի իր անդամակցութեամբ եւ աշխոյժ գործունէո ...

Լեւոն Առատեան

Լեւոն Առատեան, Պուրճ Համուտ, Մաթնի շրջան, Լեռնային Լիբանանի նահանգ, Լիբանան - 17 Հոկտեմբեր 2019, Փարիզի 14-րդ շրջան, Փարիզ), հայ արուեստագէտ եւ բարերար։ Արուեստի աշխարհի մէջ յայտնի "Sir L" անունով: Առատեանի դիակեզման արարողութիւնը տեղի ունեցած է ...

Ալեքսանդր Խատիսեան

Ալեքսանդր Խատիսեան ՝ հայ քաղաքական գործիչ եւ լրագրող, Հայաստանի առաջին հանրապետութեան առաջին արտաքին գործերու նախարար եւ երկրորդ վարչապետ, շուրջ եօթը տարի եղած է Թիֆլիսի քաղաքապետ։ Ինքնակառավարման, բժշկութեան, տնտեսութեան ու մշակոյթի մասին բազմաթ ...

Անդրանիկ Ծառուկեան

Անդրանիկ Ծառուկեան, Կիւրին, Սեբաստիոյ նահանգ, Թուրքիա - 23 Մայիս 1989, Փարիզ), սփիւռքահայ բանաստեղծ, արձակագիր, լրագրող։ Հիմնադիրն է Նայիրի գրական հանդէսին։

Օհան Կարօ

Ծնած է Վասպուրական, պատմական "Ռշտունիք" ի "Նոր Գիւղ" ը: Գիւղին նախակրթարանը աւարտելէ ետք, կը դառնայ բրուտի աշկերտ: Ուսումնատենչ եւ ընդունակ պատանի, զինք կընդունին "Աղթամար" ի միջնակարգ վարժարանը, որուն ընթացքը բոլորելէ ետք կը նուիրուի ուսուցչութե ...

Հեգթըր Պեռլիոզ

Ծնած է Ֆրանսայի հարաւարեւմտեան Գոթ Սենթ-Անտրէ Իզեր բնակավայրինմէջ, բժիշկի ընտանիքի մը մէջ։ Հայրը՝ Լուի Պեռլիոզ զբաղած է զաւակին ընդհանուր կրթութեամբ, նաեւ երաժշտութեան տարրական դասերով։ Տասներկու տարեկանին ապագայ երաժշտագէտը կը կատարէ երաժշտութեա ...

Եդուարդ Մանէ

Եդուարդ Մանէ, Փարիզի 8-րդ շրջան, Փարիզ Փարիզ), ֆրանսացի գեղանկարիչ, տպաւորապաշտութեան հիմնադիրներէն մէկը։