ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 17

Կարմիր Ծով

Կարմիր ծով, Հնդկական ովկիանոսի ծով՝ Ափրիկէի եւ Արաբական թերակղզիին միջեւ։ Մակերեսը 460 հազար ք.մ. 2 է, առաւելագոյն խորութիւնը՝ 3039 մ.։ Եւրոպայէն դէպի Ասիա եւ Աւստրալիա տանող ծովային ամէնէն կարճ ուղին է։

Միջերկրական Ծով

Միջերկրական Ծով, գոց ծով է։ Կը գտնուի երեք ցամաքամասերուն մէջտեղը․ հիւսիսէն Եւրոպա, հարաւէն Ափրիկէ եւ արեւելքէն՝ Ասիա։ Արեւմուտքէն, Ատլանտեան Ովկիանոսին կը միանայ Ճիպրալթարի Նեղուցով, հարաւէն Կարմիր Ծովուն՝ Սուէզի ջրանցքով։ Միջերկրական Ծովը կը շր ...

Պալթեան Ծով

Պալթեան ծով ` Ատլանտեան ովկիանոսի ներցամաքային ծով Հիւսիւսային եւ Միջին Եւրոպայի ափերու մօտ։ Կը ողողէ Էսթոնիոյ, Լիթուանիոյ, Լաթուիոյ, Ռուսիոյ Դաշնութեան, Գերմանիոյ, Լեհաստանի, Դանիոյ, Շուէտի եւ Ֆինլանտայի ափերը։ Մակերեսը՝ 386 հազար կիլոմեթր քառակ ...

Կիլիկիա

Կիլիկիա, Փոքր Ասիոյ հարաւ արեւելեան հատուածը ընդգրկող շրջան։ Որպէս վարչաքաղաքական հատուած՝ եղած է առանձին միաւոր՝ Խեթական թագաւորութեան ժամանակներէն մինչեւ Բիւզանդական կայսրութիւն՝ աւելի քան երկու հազար հինգ հարիւր տարի։ Այժմ գրեթէ ամբողջութեամբ ...

Կիլիկիոյ Այր Մարդոց Տարազներ

Տարազը մարդուն գեղագիտական կարեւոր դրսեւորումներէն մէկն է: Ան ազգը զատորոշող եւ ազգային յատկանիշները բացայայտող գլխաւոր գործօններէն մէկը կը հանդիսանայ: Կիլիկեան Հայաստանի այր մարդիկը շապիկին վրայէն կը կրէին "պարեգօտ", որ կը կարուէր բուրդ գծաւոր կ ...

Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Զարեհեան Դպրեվանք

Զարեհեան Դպրեվանք Դպրեվանք, ուր յանձնառու եւ տեսլական ունեցող սպասաւորներ կը պատրաստուին հայ Եկեղեցւոյ ու ժողովուրդի ծառայութեան համար: Հաստատուած է Լիբանանի Պիքֆայա կոչուած գիւղաքաղաքին մէջ:

Աթէնք

Աթէնք, Յունաստանի մայրաքաղաքը՝ 1834-էն ի վեր։ Կը գտնուի Կեդրոնական Յունաստանի Ատտիկէ Շրջանին մէջ, Սարոնիքոս Ծոցի ափին՝ Փիրէա նաւահանգիստէն շուրջ տասը քիլոմեթր դէպի հիւսիս - արեւելք։ Աշխարհի ամենահին քաղաքներէն․ փաստագրուած աղբիւրները կը հասնին մի ...

Ամսթերտամ

Ամսթերտամ, Նետերլանտի մայրաքաղաքն է։ Ան կը գտնուի Ամսթէլ գետի տելթային մէջ, Էյսելմէր ծոցին մօտ եւ ջրանցքներով կը կապուի Հյուսիսային ծովուն հետ։ Վարչականօրէն մաս կը կազմէ Ամսթերտամի համայնքին։

Անգարա

Հին քաղաքին համար, տես՝ Գաղատիա Անգարա, Թուրքիոյ մայրաքաղաքն է։ Բնակչութիւնը՝ 5 503 985 մարդ ։ Կը գտնուի Անատոլական սարահարթի կեդրոնական մասի մէջ, Չուպուք եւ Անգարա գետերու միախառնման հանգուցակէտին վրայ։

Պաղտատ

Պաղտատ, Իրաքի՝ մայրաքաղաքը։ Պաղտատի բնակչութիւնը 2011–ին մօտ 7.200.000 էր, ըլլալով Իրաքի ամենամեծ քաղաքը եւ արաբական աշխարհի երկրորդ քաղաքը, Եգիպտոսի մայրաքաղաք Գահիրէէն, ինչպէս նաեւ Արեւմտեան Ասիոյ՝ երկրորդ քաղաքը, Թեհրանէն ետք։ Պաղտատը կը գտնու ...

Պանքոք

Պանքոք, Թայլանտի մայրաքաղաքը եւ գլխաւոր նաւահանգիստը։ Բնակչութիւնը՝ 5 696 409 մարդ ։ Կը գտնուի Մենան Չառ Փրայա գետի գետաբերանին՝ Հարաւչինական ծովու՝ Սիամի ծոցէն 30 քմ․ անդին։

Պէյրութ

Պէյրութի մէջ պահպանուած են փիւնիկեան, հռոմէական եւ բիւզանդական կառոյցներու մնացորդներ, Զամի ալ-Օմարի մզկիթը վերակառուցուած է քրիստոնէական եկեղեցիէ, 1291-ին, "Պալատական մզկիթը" 16-րդ դարու սկիզբ։

Սուխում

Սուխում, 1936-էն 1992- անուանած են Սուխում, եւ այս անունով ալ շատ յաճախ հանդէս կու գայ։ Ապխազիոյ մայրաքաղաքը։

Խաղաղական Ովկիանոս

Խաղաղական ովկիանոս, Երկիր մոլորակի ամենամեծ մակերեսով եւ ամենախորունկ ովկիանոսն է, արեւմուտքէն Եւրասիա եւ Աւստրալիա մայր ցամաքներու, արեւելքէն Ամերիկա աշխարհամասի եւ հարաւէն Անթարքթիքայի միջեւ։

Հնդկական Ովկիանոս

Հնդկական ովկիանոս, աշխարհի մեծութեամբ՝ երրորդ ովկիանոսը։ Անիկա կընդգրկէ երկրագունդին ջրային մակերեսին շուրջ 20 տոկոսը։ Մակերեւոյթին տարածութիւնն է 73.5 միլիոն քառակուսի քիլոմեթր։ Հիւսիսէն կողողէ Ասիոյ, արեւմուտքէն՝ Ափրիկէի եւ արեւելքէն՝ Աւստրալիո ...

Բիւզանդական Կայսրութիւն

Բիւզանդական կայսրութիւն, Հնագոյն ժամանակաշրջանին եւ Միջին դարերու ընթացքին գոյութիւն ունեցած է կայսրութիւնը։ Մայրաքաղաքը՝ Կոստանդնոպոլիս։ Հարեւանները եւ կայսրութեան բնակիչները կը կոչէին զայն նաեւ Հռոմէական կայսրութիւն կամ Ռոմանիա ։ Բիւզանդական կա ...

Խամսայի Մելիքութիւններ

Խամսայի Մելիքութիւններ, Արցախ-Խաչէնի իշխանատոհմերուն ստեղծած զինական դաշնակցութեան անդամ հինգ հայկական իշխանութիւններու ընդհանուր անունն է, որոնց տարածաշրջանները մօտաւորապէս կը համընկնին ներկայիս Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան տարածքին: Արցախի ...

Բնութեան համաշխարհային հիմնադրամ

Բնութեան համաշխարհային հիմնադրամ, միջազգային կազմակերպութիւն։ Հիմնադրուած է 1961-ին։ Ունի մօտ 5 միլիոն մշտական հովանաւոր եւ ազգային ընկերակցութիւններ։ Նպատակն է բնական միջավայրի վատթարացման կանխարգելումը, բնութեան պահպանութեան եւ բուսական ու կենդ ...

Բրինձ

Բրինձ ը ընտանիքի մը երկարատեւ եւ տարեկան պաշարն է։ Ան ունի 23 տեսակ։ Անոր արմատները կը հասնին 60 ÷ 150 սմ. բարձրութեան։ Ծաղկաբոյլին հասկիկները՝ միածաղիկ են, եւ պտուղին հատիկները՝ թեփոտ։ Տերեւները բաւական լայն են, մուգ կանաչ, եւ ծայրերը փշոտ։ Թեփո ...

Գլուխ Սոխ

Սոխ, ամէնատարածուած, արժէքաւոր եւ հնագոյն բանջարեղէններէն է, կը մշակուի կլիմայական բոլոր գոտիներուն եւ կօգտագործուէ գրեթէ բոլոր կերակուրներու մէջ։ Նաեւ կօգտագործուէ թարմ վիճակով, որպէս աղցանային բանջար։ Սոխին սննդարար յատկութիւնները կը բնորոշուեն ...

Հայկական Բարձմենեակ

Հայկական Բարձմենեակ, ճճեհալած կամ հակաճճի ծաղիկները, որոնք հունտ կարծուած են, կը ստացուին Ariemesia judaica, A. contra եւ A. santonica անուն բոյսերէն։ Այս ծաղիկները կը կոչուին semen contra vermes ։ Բուսաբանութեան մէջ Ariemesia santonica, A. judai ...

Հայկական Ծըւծըւուկ

Հայկական Ծըւծըւուկ, բուն ծըւծըւուկը կը պատկանի մեխակազգիներու ընտանիքին։ Ունի ճերմակ ծաղիկներ՝ սափորանման սնամէջ բաժակի մը ծայրը։ Անոր ծաղիկներուն ծայրերը մատներու մէջ հաւաքած սեղմելով՝ ետեւի սափորանման բաժակը, որուն մէջ օդը բանտարկուած է, կարելի ...

Հայկական Կակաչ

Հայկական կակաչ, կակաչազգիներու ընտանիքի պատկանող բուսատեսակ։ Առաջին անգամ նկարագրած է Օգոստին Պիրամուս տը Կոնտոլը։ Հայկական կակաչը նաեւ կ՛անուանուի անատոլական կակաչ:

Հայկական Վրանածաղիկ

Հայկական Վրանածաղիկ, վրանազգիներու ընտանիքէն բոյսի տեսակ, որ ծանօթ է իր շեփորաձեւ մանուշակագոյն, կապոյտ եւ վարդագոյն ծաղիկներով եւ իր մագլցուն տունկով։ Հայկական վրրանածաղիկը կ՛աճի Մուշի եւ Այնթապ տարածքին։

Մանտարին (պտուղ)

Մանտարին, հիանալի տիեթիկ պտուղ է, զարմանահրաշհամով: Շատ օգտակար է հիւանդ եւ թոյլ օրկանիզմին համար, քանի որ ան կը պարունակէ կենսաբանօրէն գործօն նիւթեր: Մանտարինի պարունակած հանքային նիւթերու մէջ կը գերակշռէ փոթասիումը: 100կրամ մանտալինի մէջ անոր ք ...

Պանան

Պանան, ադամաթզենիի երկարաւուն, կորաւուն պտուղը։ Հասուն վիճակին մէջ, կրնայ տարբեր գոյներով ըլլալ՝ կարմիր, մանշակագոյն եւ դեղին։ Սուորաբար "պանան" ըսելով նկատի կունենան այսպէս կոչուած "սեղանի պանանը", որ դեղին է, մեծ՝ մօտ 20 սմ. երկարութեամբ եւ 3 ս ...

Արքայախնձոր

Կաղապար:Taxobox արւմտ. Արքայախնձոր լատիներէն՝ Ananas comosus, խոտաբոյսերու ցեղ։ Հայրենիքը հարաւային Ամերիկայի հիւսիս-արեւելքն է։ Այս տեսակը՝ արքայախնձոր կարեւոր պտուղ է, լայնօրէն տարածուած է արեւադարձային երկիրներուն մէջ։

Խնձոր

Խնձոր Երկար Ժամանակ թարմութիւնը պահպանող,քիմքային բարձր արժէքով այս պտուղը բոլոր կլիմայական գօտիներու մէջ կը համարուի կենսանիւթերու եւ հանքային աղերու աղբիւր: Կը պարունակէ մինչեւ 80-85% ջուր, շաքարը մինչեւ 7-15 %, բջիջանիւթ, փէքթիններ, օրկանական ...

Նշենի

Prunus dulcis var. dulcis - Քաղցր նուշ Prunus dulcis var. amara - Լեղի նուշ

Տանձ

Տանձենի, վարդազգիներու ընտանիքի պտղատու ծառերու ցեղ։ Յայտնի է 60 տեսակ, Հայաստանի մէջ՝ 20։ Մշակութեան մէջ կայ մօտ 5000 սորտ։

367 Ամիկիտիա

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Աստեղնեակ 367 Ամիկիտիա Գլխաւոր գօտիի աստեղնեակ մըն է: 1893 թուականի 19 Մայիսին ֆրանսացի աստղագէտ Օկիւսթ Շարլուան Նիսի մէջ յայտնագործած է: Անունը լատիներէն "ընկերասիրութիւն" բառէն սերած է:

ՀՀ ԳԱԱ Հրաչեայ Աճառեանի Անուան Լեզուի Ինստիտուտ

ՀՀ ԳԱԱ Հրաչեայ Աճառեանի անուան լեզուի ինստիտուտ, 1943-ին Երեւանի մէջ հիմնադրուած գիտահետազօտական հիմնարկութիւն, որ կը զբաղուի հայերէնագիտութեան հիմնարար հարցերով, հայոց լեզուի կառուցուածքի եւ գործառութեան, հայերէնի բարբառներու, հայոց լեզուի պատմո ...

Հիփաթիա

Հիփաթիա Υπατία, ․ փիլիսոփայ, թուաբանագէտ, աստղագէտ, գիտնական եւ Տնօրէնուհի Աղեքսանդրիոյ Նոր-պղատոնականութեան Դպրոցին։ Կը սպաննուի քրիստոնեայ մոլեռանդ խուժանի մը կողմէ։ Անոր գործերը, աշխատասիրութիւնները մեզի չեն հասած, սակայն իր մասին տեղեկութիւնն ...

Մարիամ Միրզախանի

Մարիամ Միրզախանի, Թեհրան, Իրան - 14 Յուլիս 2017, Սթենֆորտ, Քալիֆորնիա, Սանթա Քլարա, Քալիֆորնիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ), ամերիկաբնակ իրանցի յայտնի թուաբանագէտ։

Նիքոլա Լանկէ

Աւարտած է Ս. Փեթերսպուրկ համալսարանը 1882։ Աշխատած է Լայպցիկի Վիլհէմ Վունտթի գերմաներէն՝ Wilhelm Maximilian Wundt հոգեբանութեան տարրալուծարանը 1883։ Օտեսայի համալսարանի փիլիսոփայութեան Փրֆ. 1888-1921, ուրտեղ նաեւ կազմակերպած է Ռուսիոյ առաջին փորձ ...

Բազմավէպ

"Բազմավէպ", Մխիթարեան միաբանութեան կողմէ հրատարակուող հայագիտական, բանասիրական, գրական հանդէս։ Լոյս կը տեսնէ 1843-էն Վենետիկի Ս. Ղազար կղզիին մէջ։ Կը համարուի ցայսօր հրատարակուած հայերէն պարբերականներէն ամենաերկարակեացը։ Հանդէսին հիմնադիր-խմբագիր ...

Հանդէս Ամսօրեայ (պարբերաթերթ)

Հանդէս Ամսօրեայ, Վիեննական Մխիթարեան միաբանութեան հիմնած հայագիտական պարբերաթերթերէն մէկն է: "Բազմավէպ" ին հետ միասին, մինչեւ այսօր անընդհատ կը շարունակեն կատարել հայագիտական իրենց աշխատանքը: "Հանդէս Ամսօրեայ" ն հիմնուած է 1887 Յունուարին: Հիմնադ ...

Բազմացում

Բազմացում կամ վերարտադրում, կենսաբանական գործընթացք, որուն ընթացքին ծնողներէն կը գոյանան նոր առանձնեակներ՝ սերունդ։ Վերարտադրողականութիւնը կեանքի ծանօթ բոլոր ձեւերու հիմնարար յատկանիշն է, բոլոր կենդանիները գոյութիւն ունին բազմացման պատճառով։ Գոյո ...

Ալաններ

Տարասփռված էին Հիւսիսային Կովկասէն մինչեւ Վոլկա, Տոն եւ Դնեպր գետերու ստորին հոսանքներու հարթավայրերը։ Մեր թուարկումէն առաջին դարին ալանական վաչկատուն եւ ռազմատենչ ցեղերը Հիւսիսային Կովկասին մէջ հիմնած էին հզոր թագաւորութիւն, ուր յաճախ կողոպտչակա ...

Անտոն Կազէլ

Անտոն Կազէլ, 1899 Էօտէմիշ, Օսմանեան Կայսրութիւն – 24 Դեկտեմբեր, 1952, Աթէնք, Յունաստան․ հայազգի հրապարակագիր, խմբագիր, բանաստեղծ, արձակագիր եւ քաղաքական գործիչ։ Եղած է "Նոր Օր" թերթի հիմնադիրներէն։

Արշակ Բ.

350 թուականին Ոսխայի ճակատամարտին հայ–հռոմէական ուժերը յաղթած են պարսից Սասանեան արքայ Շապուհ Բ. Երկարակեացին 309-379 եւ հարկադրած գերութենէն ազատել հայոց թագաւոր Տիրանին: Քանի որ Տիրանը կուրացուած էր, գահաժառանգ Արտաշէսը մահացած, իսկ միւս որդին՝ ...

Բարսեղ Ա. Քհնյ. Սահակեան

Կաղապար:Արագ Ներսէս Ա. Քհնյ. Պապեան, Աւաղ անի անունով* հ՝ էորպ. ծնած է անթապցի ծնողքէ, Անթապ, 1887-ին^։ Նիւթական համեստ պայմաններու մէջ ապրող րնտանիքի մր ղաւակր եղած է։ Հայրր 1895-ի անմեղ ղոհեւրէն է։ Ան կանուխէն որրացած ու մեծցած է բարեպաշտ եււ ո ...

Լենկ-Թիմուր

Լենկ թիմուր Lang, "Կաղ թէմուր"), մոնկոլ նուաճող։ Իբրեւ Թիմուրեաններու կայսրութեան հիմնադիր Պարսկաստանի եւ Կեդրոնական Ասիոյ մէջ՝ ան դարձած է Թիմուրեաններու հարստութեան հիմնադիրը։ Ըստ Ճոն Ժոզեֆ Սանդերսի Լենկթիմուր ոչ թէ տափաստանային քոչուոր էր, այլ ...

Միքիս Թէոտորաքիս

Միքիս Թէոտորաքիս Μίκης Θεοδωράκης, ․ միջազգային համբաւի արժանացած, դափնեկիր՝ "Լենին Խաղաղութեան մրցանակ" եւ "Բրիտանական Ժապաւէնի Ակատեմիոյ Մրցանակներ" պարգեւներու արժանացած նշանաւոր յոյն բանահիւս, յօրինող, երգահան, խմբավար եւ քաղաքագէտ ։ Յօրինած ...

Սարգիս Շաթրեան

Երիսատասարդ երգիչ Սարգիս Շաթրեանի մասին "Յառաջ" կը գրէ հետեւեալը "Փոքր տարիքէն սկսած է նուագել տուտուկ. զոր ինք անձամբ կը շինէր: Նուագած է նաեւ ջութակ եւ մանաւանդ ուտ: 1950-ին փոքրիկ աքորտիոն մը գնելով կը սկսի զուտ անձնական ճիգերով, առանց ուսուցի ...

Ծնողներու Օր

ԱՄՆ-ի մէջ ծնողներու օրը կը նշուի Յուլիս ամսուն չորրորդ Կիրակի օրը։ ԱՄՆ-ի մէջ տօնը սկսած են նշել 1994-էն, տօնի հիմնադիրը կը համարուի Պիլ Քլինթօնը։ Տօնի հիմնական խորհուրդը այն է, որ երեխաներն ալ աւելի ջերմօրէն կապուին իրենց ծնողներուն հետ եւ ալ աւե ...

Մայրերու Օր

Մայրերու օր, միջազգային տօն՝ նուիրուած մայրիկներուն։ Այս օրն ընդունուած է շնորհաւորել մայրերուն եւ յղի կանանց՝ ի տարբերութիւն Կանանց միջազգային օրուան, երբ կը շնորհաւորեն իգական սեռի բոլոր ներկայացուցիչներուն։

Զարգացած Միջնադարու Հայկական Դպրոց

Կրթութիւնը զարգացած միջնադարեան Հայաստանի մէջ, կրթութեան զարգացման պատմութիւնը զարգացած միջնադարեան Հայաստանի մէջ։ Հայաստան անկախութեան վերականգնումը նպաստեց մէկուկէս հարիւրամեակի ընթացքին երկրի տնտեսական ու մշակութային բոլոր ասպարէզներուն բարեփո ...

Լիբանանահայ դպրոց

Լիբանանահայ Դպրոց Լիբանանի հայկական դպրոցական ցանցը հայկական համայնքին կարեւորագոյն բաղադրիչներէն է։ Թուրքիոյ կողմէ գործադրուած Ցեղասպանութենէն ետք, վերապրողները տարագրուեցան իրենց տուներէն ու տարածուեցան աշխարհով մէկ։ Զգալի թիւ մը հաստատուեցաւ Մ ...

Կրթական Յաջողութիւն

Կրթական յաջողութիւն ը կամ կրթական կատարում ը կրթութեան արդիւնքն է, երբ աշակերտը, ուսուցիչը եւ կամ դասատունը հասած է իր կրթական նպատակին։ Կրթական յաջողութիւնները ընդանհրապէս կը հաստատուին կրթական քննութիւններու եւ գրաւոր փորձերու միջոցաւ, բայց տակ ...