ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 125

Ուքրաներէն

Ուքրաներէն, հնդեւրոպական լեզուաընտանիքի արեւելա-սլաւոնական լեզուախումբի լեզու։ Ուքրաներէն կը խօսին աշխարհին մէջ 41 միլիոն հոգի։ Ուքրանիոյ պետական լեզուն է։ Ըստ աշխարհի լեզուներու դասակարգման, խօսողներու թիւով 26-րդն է։

Կանաչ (գոյն)

Կանաչ, լոյսի երեք հիմնական գոյներէն մէկն է: Կը գտնուի տեսանելի լոյսին ալիքներու երկարութեան 500÷600 նանոմեթր տիրոյթին մէջ: Կանաչը բուսականութեան գոյնն է, կանաչ է նաեւ զմրուխտը

Արեւմտահայերէն

Արեւմտահայերէն ժամանակակից հայերէնի երկու ճիւղերէն մէկը։ Արեւմտահայերէն կը խօսի սփիւռքահայութեան մեծ մասը ։ Ձեւաւորուած է XIX դարու սկիզբներուն՝ Թրքահայաստանի հայութեան բարբառի հիման վրայ։

Մագաղաթ

Մագաղաթ ը սկսած են գործածել մօտ 2100 տարի առաջ փոքր Ասիոյ Պերկամոն քաղաքին մէջ։ Այս պատճառով ալ ուրիշ լեզուներով մագաղաթը կը կոչուի պերկամենտ։ Մագաղաթը կը պատրաստէին մատղաշ անասուններու՝ արջառի, երինջի, գառան, ուլի մորթէ՝ յատուկ ձեւով մշակելով ու ...

Լուսաբեր

Լեւոն Շանթ ձեռնամուխ կըլլայ ո՛չ միայն տարրական, այլ նաեւ միջին դասարաններու ուսանողներու համար նոր դասագիրքեր ստեղծելու եւ հրատարակելու աշխատանքին: Ան, Թիֆլիսի մէջ Վերնատան հայ գրական ակումբի իր մտերիմ ընկերներէն բանաստեղծ Յովհաննէս Թումանեանի հե ...

Վատիկան

Վատիկան, պաշտօնապէս՝ Վատիկան քաղաք-պետութիւն, պապական քաղաք-պետութիւն Իտալիոյ մայրաքաղաք Հռոմի արեւմտեան մասին վժմէջ՝ Մոնթէ Վատիկանօ բլուրին վրայ։ Տարածքով ամենափոքր պետութիւնն է ։ Մշտական բնակչութիւնը կը կազմէ շուրջ 800 մարդ, ներառեալ վատիկանակա ...

Երանիկ (անձնանուն)

Գործածուած է Հեթում Ա. թագաւորի կնոջ՝ Զապէլ թագուհիի անուան փոխարէն՝ արծաթեայ սկիհի մը վրայ․ "Պահեա՛ Տէ՜ր զՀեթում թագաւորն եւ զթագուհի կին նորա Երանիկն" ։ Սկիհը գտնուած է Երուսաղէմի մօտ գտնուող Քերեք քաղաքի աւերակներու ՝1878 թուականի, պեղումներու ...

Կարապետ (անձնանուն)

Կարապետ, հայկական արական անուն է։ Առաջացած է հայերէն կարապետ բառէն, որ կը նշանակէ "առաջնորդ, ճամբայ բաց անող" ։ Անուան համազօրն է յունարէն Πρόδρομος անունը, որը թարգմանաբար կը նշանակէ "առաջնորդ" ։ Անունէն ստեղծուած մականուն՝ Կարապետեան Լատինատառ ...

Շահումեան (Արցախ)

Շահումեան, քաղաք Արցախի Հանրապետութեան մէջ։ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան ութ շրջաններէն մէկը, որ կընդգրկէ երկիրին հիւսիսային եւ հիւսիս-արեւմտեան մասը։ Անիկա կը համապատասխանէ պատմական Արցախի Կիւլիստանի եւ Քարվաճառի տարածքին:

Տաւուշի Բերդ

Տաւուշի բերդ կամ Ցլիկ Ամրամի բերդ, միջնադարեան բերդ Հայաստանի Հանրապետութեան Տաւուշի մարզի Բերդ քաղաքի ծայրամասին մէջ, Տաւուշ գետի աջ ափին, պատմական Մեծ Հայքի Ուտիք նահանգի Տաւուշ գաւառին մէջ։

Բիւրական

Բիւրական, գիւղ մըն է որ կը գտնուի Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Արագած լերան հարաւ-արեւելեան լանջին, Ամբերդ Գետակի ձախ կողմը, Աշտարակ տարածաշրջանի Բիւրական համայնքին մէջ, Ծովի մակերեսէն 1475 մեթր բարձրութեամբ:

Արարատեան Դաշտ

Արարատեան Դաշտ, Արարատեան գոգաւորութեան յատակն է՝ լի լճագետային, հեղեղաբերուկ նստուածքներով եւ լաւաներով։ Հայկական լեռնաշխարհի ընդարձակ հարթավայրերէն մէկը՝ Միջին Արաքսեան գոգաւորութեան ամէնէն ցած մասը ։

Բիւրականի Աստղադիտարան

Վիքտոր Համբարձումեանի անուան Բիւրականի Աստղադիտարան, աստղադիտարան՝ Հայաստանի Բիւրական գիւղին մէջ։ Կը պատկանի Հայաստանի Գիտութիւններու Ճեմարանին։ Արեւելեան Եւրոպայի և Միջին Արեւելքի կարեւորագոյն աստղադիտարաններէն մէկն է:

Սուրբ Ամենափրկիչ Եկեղեցի (Կակրա)

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Կրոնական կառույց Գագրայի Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի հաճախ կոչվուած է նաեւ Սուրբ Փրկիչ եկեղեցի, Հայ Առաքելական Եկեղեցիի տաճար Աբխազիայի Գագրա քաղաքի մէջ։

Նախահայկական Դարաշրջան

Նախահայկական Դարաշրջան, մարդկային ընկերութեան կազմաւորումը հարիւր հազարաւոր տարիներ ընդգրկող երկարատեւ ժամանակաշրջան է: Արդի գիտութեան համաձայն, մարդը յառաջացած է երկու միլիոն տարի առաջ:

Քրիստոսի տասներկու առաքեալները

Առաքեալներ, ըստ Նոր Կտակարանի եւ քրիստոնեայ աւանդութեան՝ Քրիստոսի կողմէ առաքուած մարդիկ, Յիսուս Քրիստոսի 12 աշակերտներն ու հետեւողները ՝ Իսրայէլի տասներկու ցեղերու թիւին համաձայն ։ 12 առաքեալներն են՝ Փիլիպպոս, Յովհաննէս Աւետարանիչ, Յովհաննէս Աստո ...

Ռուբէն (անձնանուն)

Ռուբէն, հայկական արական անուն է։ Ունի աստուածաշնչային ծագում՝ եբրայերէն (եբր.՝ רְאוּבֵן ‎ բառէն, որ կը նշանակէ՝ "տե՛ս որդի": Տասներկուերորդ որդին էր Յակոբի։ Լատինագիր ձեւը՝ ROUPEN Անունէ կազմուած մականուն՝ Ռուբինեան

Ս. Հոգեգալուստ եկեղեցի (Թրիփոլի)

Ս. Հոգեգալուստ եկեղեցի Թրիփոլի, Թրիփոլի, Լիբանան Թրիփոլիի մէջ եկեղեցական արարողութիւնները սկզբնական շրջանին կատարուեցան յոյներու կողմէ տրամադրուած "Մար Էլիաս" եկեղեցւոյ մէջ, կատարողութեամբ Արժ․ Տ․ Խորէն Քհնյ Գույումճեանի։ Հետագային կառուցուեցաւ Ս ...

Նշան Թիւսիւզեան

Նշան Թիւսիւզեան թրքական հալածանքի օրերուն փախուստ տալով, հօրմէ մօրմէ որբ, փոքր տարիքին կը փոխադրուի Հալէպ, ուր կը յաճախէ Ազգային Հայկազեան Վարժարան՝ ստանալով ազգային դաստիարակութիւն: Անչափահաս տարիքին կը մեկնի Պարսկաստան՝ գործի մը ձեռնարկելու նպա ...

Հայքար

Հայքար, կապոյտ քար, որ իբրեւ գոհարաքար յաճախ լազուարթի հետ նոյնը նկատուած է։ Թէեւ երկու քարերը իրարմէ տարբեր են, սակայն եղած են դէպքեր, երբ առեւտուրի ժամանակ խարդախութեամբ մէկը միւսին տեղ ծախուած է։

Մաղզմայ

Կը խորհրդանշէ նաեւ գերեզմանին առջեւ դրուած քարը, որ յարութեան օրը տապալեցաւ Անոր կլորութիւնը կը խորհրդանշէ կատարելութիւնը ու կը նմանի արեւու Կը խորհրդանշէ գերեզմանը, ուր դրուեցաւ Յիսուսի մարմինը յարութենէն առաջ Կը խորհրդանշէ խաչը որուն վրայ խաչու ...

Խորէն (անձնանուն)

Խորէն Գեւոր գերմաներէն՝ Khoren Gevor ծն,1979) գերմանացի ահեստավարժ բռնցքամարտիկ Խորէն Մանաւեան բանաստեղծ Խորէն Լեւոնեան ծն.1983 դերասան, հաղորդավար Խորէն Աշըգեան 1842-1898 Կ.Պոլսոյ պատրիարք Խորէն Արամունի ծն.1948 Իրան արձակագիր Խորէն Պալեան 1935 ...

Շահան (անձնանուն)

Շահան Ռ. Պէրպէրեան 1891 Կ.Պոլիս-1956 Փարիզ փիլիսոփայ, երաժիշտ, հոգեբան Շահան Շահնուր 1903 Կ.Պոլիս-1974 Փարիզ սփիւռքահայ արձակագիր եւ հրապարակագիր Շահան Գանտահարեան ծն.1964 Անթիլիաս, Լիբանան քաղաքագէտ Շահան Արծրունի ծն.1943 Իսթանպուլ դաշնակահար Շա ...

Հեռագիր

Հեռագիր բառը թարգմանութիւնն է յունարէն tele եւ ghrapho բառերու բարդումով կազմուած teleghraphe բառին։ Եսքիւլոս, իր Ագամենոնի մէջ Ն.Ք. 500 կը նկարագրէ հաղորդակցութեան փոխանակութիւնը վառուած ջահերով տրուած նշաններու միջոցով։ Փոլիւպոս յոյն պատմաբանը ...

Սուսերամարտիկներ

Սկիzբները անոնք չարագործներ էին, որ կը պայքարէին իրենց ապրուստին համար։ Առաջին անգամ անոնք հանրութեան մէջ ցուցադրուած են Ն. Ք. 263֊ին Հռոմայեցիներու յուղարկաւորութեանց արարողութիւններուն, ապա Ն. Ք. 215֊ին տօնական խրախճանութեանց միջոցին։Սպարտակ իշ ...

Յովան Թաշճեան

Նախնական կրթութիւնը ստացած է Նոր Սիս թաղի Աքսոր Գասարճեան Ազգային վարժարանին մէջ։ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին պատճառով, շրջան մը կը յաճախէ Այնճարի Ազգային Յառաջ նախակրթարանը։ Այնուհետեւ կընդունուի Անթիլիասի կաթողիկոսութեան Զարեհեան Դպրեվանքը ...

Հայաստանի Արմատ

Հայաստանի Արմատ, բուսաբանութեան մէջ ծանօթ տորոն անուն բոյսին արմատն է, որով հայաբնակ նահանգներու հայեր Զատկական հաւկիթ կը ներէին։ Այս բոյսը 1756-ին Ֆրանսա մտցուցած է պարսկահայ Յովհաննէս Ալթունեան, որ ծանօթ է Ֆրանսայի մէջ Ժան Ալթըն անունով։ Այս բո ...

Մեդրական Դրութիւն

Մեդրական Դրութիւն, Ֆրանսական Յեղափոխութենէն առաջ չկար միօրինակութիւնը չափերու եւ կշիռներու։ 8 Մայիս 1790-ին, Գիտութեանց Ակադեմիային պարտականութիւն տրուեցաւ կազմակերպել լաւագոյն դրութիւն մը։ Ակադեմիային այս նպատակին համար կազմած մարմնին անդամ ընտր ...

Սփիւռք (ընդհանուր)

Սփիւռք ը ցեղի մը մէկ մասն է, որ կապրի պատմական հայրենիքի սահմաններէն դուրս եւ իր ընդհանրութեան պահպանման եւ զարգացման համար ունի յատուկ ընկերվարական համակարգեր։

Լիբանանի Հայկական Մամուլ

Լիբանանի լոյս տեսած առաջին հայերէն պարբերականը "Լոյս" խմորատիպ թերթն է։ Լիբանանահայ մամուլը հիմնականում տպագրուած է Պէյրութի, որտեղ այսօր լոյս տեսած են կուսակցական, հայրենակցական, գրական-գեղարուեստական, մշակութային, կրօնական, մարզական, երիտասարդա ...

Չեխիոյ Հայերը

Չեխիոյ Հայերը, Չեխիոյ Հանրապետութեան ազգային փոքրամասնութիւններէն մէկը, Հայկական սփիւռքի մասը։ Չեխահայ համայնքը կը պատկանի Եւրոպայի ձեւաւորուած նորաստեղծ հայկական համայնքների թվին։ Համաձայն Չեխիոյ Հանրապետութեան վիճակագրական գրասենեակի 2009 թուակ ...

Աղաջան Աւետիքեան

Աղաճան Աւետիքեան, Պարսկաստանցի հայ վաճառական։ Աղաճան Աւետիքեան 1687-ին առեւտուրի համար Աստրախանի ճամբով Մոսկուա գացած է։ 1689-ին՝ ռուսական ապրանքով հայրենիք վերադարձած է։ Կրկին Ռուսիա գացած ժամանակ, բաց ճանապարհին՝ Մոսկուայի մօտ, ռուս գիւղացիներ ...

Եւրոպական E117 Երթուղի

E117 ` եւրոպական ինքնաշարժերու երթուղի մըն է E 117 երթուղին կը սկսուէ Ռուսիոյ Միներալնիյէ Վոտի քաղաքէն, Ռազմավիրական ճամբայով կը մտնէ Վրաստանի մայրաքաղաք Թպիլիսի, հոնտեղէն` Հայաստանի մայրաքաղաք Երեւան, ապա հետեւելով դէպի Իրանի սահման, կը հասնէ Մե ...

Աստղադիտարան

Աստղադիտարան, գիտական հիմնարկ, այդտեղ կը կատարուին երկնային մարմիններու ու երեւոյթներու դիտումներ եւ հետազօտութիւններ։ Այդ դիտումներու նպատակն է՝ չափել երկնային մարմինները բնութագրող մեծութիւնները, պայծառութիւն, գոյն եւ այլն։ Որոշ աստղադիտարաններ ...

Եղօ

Ծնած է Բինկեան:1891-ին կը մտնէ Դաշնակցութեան շարքին մէջ եւ Պոլիս կը մասնակցի Մամբրէ վրդ.ի տէրորին: Կարաւարագործի մը մէջ որուն հետեւանոք կը ձերբակալուի եւ կ՝աքսորուի Սախալին: Հոն կը մնայ մինչեւ 1905, երբ ճաբոն՝ կղզիին կէսը կը գրաւէ, զինքն ալ ազատ ...

Ռուսիան Անդրկովկասի Մէջ

Ռուսիան Անդրկովկասի Մէջ, Փոքր Ասիոյ մէջ թուրանցիներու հաստատումը եւ Բիւզանդիոնի տեղը գրաւելը ծանրօրէն վտանգած էր Հայաստանի դիրքը, իբրեւ միջնորդ արեւմտեան եւ արեւելեան աշխարհներու միջեւ։ ԺԵ. դարուն երբ Պոլիսն ալ ինկաւ թուրքերու ձեռքը՝ հայկական նահ ...

Զարթօնքի Քաղաքական Նախադրեալները

Զարթօնքի Քաղաքական Նախադրեալները ԺԹ. դարու սկիզբը հայոց համար կը նշանաւորուի մեծ իրադարձութեամբ, որ ռուսերու յառաջխաղացքն էր դէպի հարաւ։ 1804-1813ի ռուս-թրքական պատերազմին Արեւելահայաստանի կարգ մը գաւառներ կ‏՛անցնին ռուսաց իշխանութեան տակ, իսկ 18 ...

Վարդան Ծ․ Վրդ․ Յակոբեան

Ս․Կարապետի վանքեն ուսում ստանալով կը ընդունուի Միաբանութեան շարքին մէջ եւ կը ստանայ Ասարկաւագի աստիճանը Մամբրէ Եպակ․ Մամիկոնեանէ որ 1880-ին վարդապետ կը ձեռնագրէ զինք․1880-1883, կը վարէ վարժարանի տեսչութեան պաշտօնը․1883-ին Կէնճ միւթէէսարըֆութեան վ ...

Թոր զենիթահրթիռային համակարգ

"Թոր" ՝ մարտավարական զէնիթահրթիռային համակարգ է, նախատեսուած հակաօդային եւ հակահրթիռային պաշտպանութեան խնդիրներ լուծելու համար: Թոր համակարգը նախատեսուած է հակառատիօտեղորոշային եւ թեւաւոր հրթիռներու, հեռակառավարուող թռչող սարքերու, ճախրող օդային ...

Պոնի Թայլըր

Պոնի Թայլըր ծնած է 8 Յունիս, 1951 թուականին, Միացեալ Թագաւորութեան մէջ։ Ան կալլէսեան երգչուհի է եւ ճանչցուած է իր յատուկ հաստ եւ կոշտ ձայնով: Թայլըր ուշադրութիւն գրաւեց երբ 1977 թուականին հրատարակեց իր The World Starts Tonight ալպոմը եւ երգերը, օ ...

Վողփրամ

Վողփրամը յայտնաբերած եւ WO 3 -ի ձեւով անջատած է Քարլ Վիլհեմ Շեէլէն 1781 թուականին, թունկսթեն միներալէն, որուն արդիւնքին ստացուեցաւ դեղին, ծանր քար վողփրամի եռօքսիտ, որը յետագային վերանուանուած է՝ շէելիթ։ 1783 թուականին սպանացի քիմիագէտ Էլհույեար ...

Faded

"Faded" Ֆէիտըտ-ը երգ մըն է նորվեկական արձանագրութիւն արտադրող եւ ձայնի հաղորդաւար՝ Ալըն Ուալքըր։ Սկիզբը այս երգը պիտի արտադրուէր 25 նոյեմբեր 2015-ին սակայն արտադրուեցաւ 3 դէկտեմբերին։ Երգը մեծ յաջողութիւն մըն էր հասնելով առաջին տասը կարք մը երկիր ...

Վիպապաշտ Ժամանակաշրջանի Երաժշտութիւն

19րդ դարու առաջին կիսուն Եւրոպայի եւ Ամերիկայի մէջ ծնունդ կառնէ գաղափարական եւ գեղարուեստական իւրայատուկ ուղղութիւն մը՝ Վիպապաշտութիւնը Romantisme, որ կընդգրկէ մշակոյթի բոլոր բնագաւառները:

ՌՊԳ-7

ՌՊԳ-7 կամ ձեռքի հակաթանկային նռնականետ, դիւրակիր, բազմակի օգտագործման թնդանօթի դէմ ռումբ: ՌՊԳ-7 անունը ծագած է ռուսերէն՝ Ручной Противотанковый Гранатомёт անուանումէն ետք։ Սկիզբը արտադրուածէ Խորհրդային Միութեան մէջ։ Այժմ ան արտադրուած է ռուսական ...

Applause

"Applause" -ը երգ մըն է ամերիկացի երգչուհի Լէյտի Կակայի կողմէ, իր երրորդ արուեստից ալպոմէն: Յօրինուած եւ արտադրուած է իր եւ DJ White Shadow-ի կողմէ. երգը թողարկուեցաւ 12 Օգոստոս, 2013-ին Interscope Records թողարկման ընկերութեան աջակցութեամբ։ Սկզբ ...

Սաապ JAS 39 Կրիփէն

Բազմանպատակային Gripen կործանիչը 1980-ականներու կէսերուն ստեղծուեր է իր երկրի պաշտպանութեան համար: Ֆինանսաւորումն սկսած է 1980 թուականին, 1982-ին Շուէտի կառավարութիւնը որոշում մը ընդունած է JAS-39 անունով կործանիչի ստեղծման ծրագիր ծաւալելու: 1985 ...

Լողազգեստ

Լողազգեստ, զգեստ մըն է, որ կը գործածուի մարմնոյ մասերը ծածկելու ՝ լողալու, լոգնալու, արեւու լոգանքի եւ ընդհանրապէս բացօթեայ գործունէութեան ժամանակ։ Լողազգեստը ծանօթ իբրեւ՝ maillot, նորաձեւոթեան հնարիչին անունն է, տրուած կիներու մէկ կտոր լողազգեստ ...

Պենֆիքա (Ֆութպոլային Ակումբ)

Պենֆիքա, Փորթուգալական ֆութպոլային ակումբ Լիզապոն քաղաքէն։ Փորթուգալի ֆութպոլի առաջնութեան եւ բաժակի բազմակի յաղթող է, ՈՒԵՖԱ-ի Յաղթականներու Լիկայի կրկնակի բաժակակիր։ Ակումբը ստեղծուած է 1904 թուական Փետրուար 28-ին։ "Պենֆիքան" կը համարուի Փորթուգ ...

Եւրոպայի եՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ

Ասիոյ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան Վայրերու ցանկ Օվկիանիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ ԵՈՒՆԵՍՔՕ Համաշխարհային ժառանգութիւն Հարաւային Ամերիկայի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան Վայրերու ցանկ Ափրիկէի ԵՈՒՆԵ ...

Someone Like You

Ֆիլիփ Ալեն - Երգի կազմող Թոմ Քոյն - Հովանաւոր Տեն Փերրի - լառախաղի հեղինակին օգնական Տեն Ուիլսոն - Երգի հեղինակ, արտադրիչ, ստեղնաշար Ատէլ - Երգի հեղինակ, արտադրիչ, ձայնամարզ Թոմ Էլմհիրսթ - լառախաղի հեղինակ