ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 118

Ֆինլանտա

Ֆինլանտա պետութիւն Հիւսիսային Եւրոպայի մէջ։ Սկսած 1956 թուականէն Հիւսիսային Խորհուրդի, 1995 թուականէն` Եւրոպական Միութեան եւ 1996 թուականէն Շէնկենեան համաձայնութեան անդամ է: Արեւելքէն սահմանակից է Ռուսաստանի Դաշնութեան, հիւսիս-արեւմուքէն` Շուէտիո ...

Զիմպապուէ

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Երկիր Զիմպապուէ պաշտօնապէս՝ Զիմպապուէի Հանրապետութիւն անգլերէն՝ Republic of Zimbabwe, մինչեւ 1980 թուականը՝ Հարաւային Ռոտեզիա՝ Ափրիկէի հարաւին գտնուող երկիր: Բրիտանական համագործակցութեան անդամ է։ Ունէ տասնչորս պաշտօնական լեզու, ...

Ասորիք

Ասորիք, հնագոյն երկիր Մերձաւոր Արեւելքի մէջ։ Արեւմուտքէն սահմանակից էր Միջերկրական ծովուն ու փիւնիկիային, արեւելեան կողմէն, Եփրատ գետին՝ Միջագետքին ու Բաբելոնին, հարաւէն՝ Անապատային Արաբիային եւ Հրեաստանին, հիւսիսէն՝ Կիլիկիոյ ու Կոմագենէին։ Բաժան ...

Տիեզերք

Տիեզերք, ընդհանրական անվերջութիւն, որ կը վերաբերի գոյութիւն ունեցող ամէն ինչին, այսինքն՝ մոլորակներուն, աստղերուն, կաթիններուն, ընդհանուր առմամբ՝ գոյութիւն ունեցող ողջ ուժին եւ նիւթը: Գիտութեան մէջ կը տարբերակուին "տեսանելի տիեզերք" եւ "տեսական տ ...

Լիթուանիա

Լիթուանիա, պաշտօնապէս Լիթուանիոյ Հանրապետութիւն ` երկիր մըն է Արեւելեան Եւրոպային մէջ: Երկրին մէջ կապրի 3 մլն. մարդ։ Կը գտնուի Պալթեան Ծովու ափին։ Սահմանակից է Լաթվիոյ, Պելառուսին, Ռուսիոյ եւ Լեհաստանին: Տարածքը 65.2 հզր. քմ² է: Լիթուանիոյ հիմնակ ...

Կապադովկիա

38.67056°N 34.83917°E  / 38.67056; 34.83917 Գամիրք կամ Կապադովկիա, պատմական երկրամաս Փոքր Ասիոյ արեւելքը, ներկայիս Թուրքիոյ տարածքին։ Հայկական հնագոյն աղբիւրներուն մէջ կը յիշատակուի իբրեւ Գամիրքխ իսկ Աստուածաշունչին մէջ՝ իբրեւ Գամեր/Գոմեր։ Ըստ Մ ...

Վանի Թագաւորութիւն

Վանի թագաւորութիւն, պետութիւն Հայկական լեռնաշխարհին մէջ՝ Ք.Ա. 9 - 6-րդ դարերուն։ Թագաւորութեան արքաներուն ձգած արձանագրութիւններուն մէջ երկիրը կը կոչուի "Բիայնիլի", երբեմն՝ "Նայիրի", ասորեստանեան աղբիւրներուն մէջ անիկա կը յիշուի իբրեւ "Ուրարտու", ...

40 (թիւ)

Հարմոնիա 40 Harmonia աստեղնեակի կարգահամարն է զիրկոնիոն քիմիական տարրի 40 Zr ատոմային թիւն է մինուս քառասունը Սելսիւսի եւ Ֆարէնհայթի սանդղակներուն միակ համընկնող ջերմաստիճանն է՝ -40 °C=-40 °F

Հայրենիք

Հայրենիք, իւրաքանչիւր ժողովուրդ գոյատեւելու եւ բնականոն կեանքով ապրելու համար պէտք է ունենայ իր ազատ եւ անկախ Հայրենիքը։ Հայրենիքը ժողովուրդի մը պատմական ապրելատարածքն է։ Հայրենիքի գաղափարի ակունքները սկիզբ կ՛առնեն դարերու խորքէն եւ ունին պատմաէթ ...

Միջազգային Քրէական Դատարան

Միջազգային Քրեական Դատարանը անգլ.՝International Criminal Court) մնայուն համաշխարհային ադեան է որ կը դատէ այն մարդկանց որոնք ցեղասպանութեամ, մարդկութեան դեմ ոճիրի կամ պատերազմի ոճիրի համար մեղադրված են։ 1998-ի Հռոմի Օրէնսդրութիւն միջազգային դաշնագ ...

Թթուածին

Թթուածին, կարգահամարը՝ 8, հիւլէական զանգուածը՝ 15.9994։ Սովորական պայմաններուն թթուածինը անգոյն, անհօտ եւ անհամ կազ մըն է։ Թթվածինը ամենատարածուած քիմիական տարրն է Երկրին վրայ։ Կապուած թթուածինը կը կազմէ Երկրի ջրային շերտի զանգուածի 6/7 մասը 85.8 ...

Ռուսերէն

Ռուսերէն, լսել), հնդեւրոպական լեզուներու ընտանիքի արեւելա-սլավոնական լեզուախումբի լեզու։ Աշխարհի վրայ 278 միլիոն մարդ ռուսերէն կը խօսի։ Ամէնէն շատ տարածուած սլավոնական լեզուներէն է։ Պետական լեզու է Ռուսաստանի, Պիելոռուսիոյ, Ղազախիստանի եւ Խրխզիստ ...

Գերմանիոյ Ազգային Գրադարան

Գերմանիոյ ազգային գրադարան, կեդրոնական ատենագրական գրադարան եւ ազգային մատենագիտական կեդրոն Գերմանիաոյ Դաշնային Հանրապետութեան մէջ, որուն խնդիրն է հաւաքագրել, մշտապէս արխիւացնել, վավերագրել եւ արձանագրել 1913-էն ի վեր գերմանական, գերմանալեզու, ին ...

Իսլամութիւն

Իսլամը, համաշխարհային կրօն, որու հիմքը Քուրանն է: Մահﬔտականութիւնը Իսլամի հայերէն անուանումն է: Իսլամ բառն ունի մի քանի իմաստ, բառացիօրէն կը թարգմանուի որպէս "հնազանդութիւն": Այլ իմաստներով իսլամը բացարձակ միաստուածութիւն է,Ալլահին ենթարկուիլը: Մ ...

Թրքերէն

Թրքերէն կամ Türk dili, Պալքանեան թերակղզիէն մինչեւ Կասպից ծով ինկած տարածաշրջանին մէջ խօսուող ալթայական լեզուներէն մէկն է: Թրքերէնը մայրենի լեզուն է Հարաւ-արեւելեան Եւրոպայի մէջ բնակող 10-15 միլիոն անձի եւ Հարաւ-արեւմտեան Ասիոյ 60-65 միլիոն բնակի ...

Արիւն

Արիւն, հեղուկ շարակցական հիւսուածք։ Արիւնը հիւսուածքային հեղուկի եւ աւիշի հետ միասին կը կազմէ օրկանիզմի ներքին հեղուկ միջավայրը։ Արիւնը ունի կենսական նշանակութիւն եւ կը կատարէ կարեւորագոյն գործառոյթներ։ Արիւնը կազմուած է փլազմայէ եւ արեան բջիջներ ...

Հռոմէական Կայսրութիւն

Հռոմէական կայսրութիւն, Հին Հռոմի յետ-հանրապետական ժամանակաշրջան, որ կը բնութագրուի մէկանձնեայ իշխանութեամբ եւ Եւրոպայի, Ասիոյ եւ Ափրիկէի մէջ հսկայական տարածքներ ընդգրկող պետութեան հաստատմամբ։ Եզրոյթը կը գործածուի առաջին կայսր՝ Օգոստոսի կառավարում ...

Ուրախ թիւ

Ուրախ թիւ ՝ հետեւեալ կերպ բնորոշուող թիւ մըն է՝ կորոշուի անոր նիշերու քառակուսիներու գումարը, նույն ձեւով կորոշուի յաջորդը, ապա յաջորդը եւ այդ գործողութիւնը կը կատարուի այնքան ժամանակ, մինչեւ որ թիւը կը կամ դառնայ 1 եւ այդ պարագային նախնական թիւը ...

Կապար

Կապար, քիմիական տարր մըն է, որուն նշանն է Pb, կարգահամարը 82 է, հիւլէական զանգուածը՝ 207.2: Դիւրահալ, արծաթափայլ մետաղ է։

Կիլիկիոյ Հայկական Թագաւորութիւն

Կիլիկիոյ հայկական թագաւորութիւն, միջնադարեան հայկական անկախ պետութիւն` ստեղծուած սելճուք-թուրքերու արշաւանքներուն հետեւանքով Կիլիկիա գաղթած հայերու կողմէ: Գտնուելով Մեծ Հայքէն դուրս, անիկա կը զբաղեցնէր պատմական Կիլիկիա շրջանը։ Կիլիկիա անուան ստոյ ...

Ծծումբ

Ծծումբ, քիմիական տարր է, որուն նշանն է S, կարգաթիւը՝ 16, հիւլէական զանգուածը՝ 32.066: Ծծումբը եւ անոր միացութիւնները մարդկութեանը յայտնի են տակաւին հնագոյն ժամանակներէն։ Անիկա կը յիշատակուի Աստուածաշունչին մէջ, Հոմերոսի բանաստեղծութիւններուն մէջ։ ...

Լուսանկարչութիւն

Լուսանկարչութիւն, պատկերներու ստեղծուման եւ պահպանման աշխատանք՝ լուսային կամ այլ ելեկտրամագնիսական ճառագայթներու արձանագրութեան միջոցով։ Ցուցադրութեան ընթացքին մարմիններու կողմէ արձակուած կամ վերադարձուած լոյսի ճառագայթները կը պահպանուեն լուսազգա ...

Անահիտ

Անահիտ, հին հայկական դիցաբանութեան մէջ՝ պտղաբերութեան, արգասաւորութեան, ծննդաբերութեան, վաղ շրջանին՝ նաեւ ռազմի աստուածուհին։ Արամազդի դուստրն է ։ Անահիտի կերպարի մարմնաւորումն իր արտացոլումը գտած է նաեւ այլ ժողովուրդներու դիցարաններուն մէջ, մասն ...

Ամանորեան Եւ Սուրբ Ծննդեան Աւանդութիւններ Ու Սովորութիւններ

Ամանորը ամէնէն հին տօներէն մէկն է: Բոլոր ազգերու կողմէ կը նկատուի նաեւ ուրախութեան ու տօնախմբութեան կարեւոր օր: Շատ հին ժամանակներուն զանազան ազգեր, Ամանորը տարբեր ժամանակներու կը տօնէին եւ ունէին իրարմէ տարբեր աւանդութիւններ: Յունուար 1-ը, իբրեւ ...

Մենակութիւն

Մենակութիւն ը բարդ եւ անհաճոյ զգացում մըն է, որ պատասխանն է անձի մը մեկուսացման եւ ընկերային կապակցութիւններու պակասին։ Մենակութիւնը ընդհանրապէս կընդգրկէ անչափ մտահոգութեան ազդեր, որովհետեւ անոնք կը հաւատան, թէ առանձնութիւնն ու մենակութիւնը պիտի ...

Քունի Համաշխարհային Օր

Քունի Համաշխարհային Օր, կը կազմակերպուի 2008-էն սկսած, Քունի Բժշկութեան Համաշխարհային Դաշնութեան, Քունի Համաշխարհային Օրուան միջազգային կոմիտէի նախաձեռնութեամբ։ Նպատակը՝ առողջ եւ ճիշտ քունի քարոզումն է, հասարակութեան ուշադրութեան հրաւիրումը քունի ...

42 (թիւ)

42-են շան ակռաները ճափոնական մշակոյթին մէջ չսիրուած թիւ է, քանի որ "շի նի" 四十二 չորս երկու արտասանութիւնը կը նմանի "դէպի մահ" արտայայտութեանը Ֆրանսայի Լուար տեփարթեմանի կարգային թիւն է

Հոտառութիւն

Հոտառութիւն, հոտառութեան կեդրոն՝ քիթի գաւիթին մակերեսը: Հոտառութեան ջիղի ծայրամասեր՝ անմիջականօրէն միշտ ենթակայ արտաքին աշխարհի ազդեցութիւններուն, որոնք ներքին քիթի մակերեսային թաղանդին մէջէն անցնելէ ետք, կը միանան իրարու, կը մտնեն ոսկրային գաւիթ ...

Յակոբ Գույումճեան

Գույումճեան Յակոբ, ծնած է 1842-ին Թալաս ու մահացած է 22 Յունիս 1913, կը զբաղուի վաճարականութեամբ: Հօրը հետ գացած է Կարին եւ առեւտրական ասպարէզը մտած. նոյն գործով Տիգրանակերտ կը փոխադրուի իրբ ընկեր եւ գործակից Գիւլպէնկեան տան: Տիգրանակերտի մէջ կու ...

Մարմնի Ջրանուազում

Մարմնի ջրանուազում, Մարմնի բնական պայմաններու մէջ ջուր կորսնցնելու ընթացք: Մարդկային մարմինը ամէն օր կը կորսնցէ մօտաւորապէս 2.5 լիթր ջուր: Այս կորուստը տեղի կունենայ երկու ձեւերով` նշմարելի եւ աննշմար: Նշմարելի կորուստը տեղի կունենայ մէզի եւ կղկղ ...

Գէորգ (անձնանուն)

Գէորգ, հայկական արական տարածուած անուն։ Իբրեւ անձնանուն կը յիշատակուի հնագոյն ժամանակներէն։ Ծագած է յունարէն "georgos" բառէն, որ կը նշանակէ՝ հողագործ, երկրագործ ։ Քրիստոնէութեան շնորհիւ սա յունական անունը լատիներէնի միջոցաւ տարածուած է շատ ժողովո ...

Փարիզի Հայերը

Փարիզի հայերը բնակութիւն հաստատած են 15-րդ դարէն։ 1672 թուականին Պասկալ անունով հայ մը Սեն Ժերմեն թաղամասին մէջ ոացած է Ֆրանսայի առաջին սրճարանը։ Մինչեւ 18-րդ դարու վերջը Փադիգի մէջ հայերը փոքրաթիւ ու անկազմակերպ համայնք մըն էին։ 1789 թուականին Փ ...

Մանրէները Եւ Բնական Պաշտպանութեան Մարդկային Կազմուածքը

Մանրէները Եւ Բնական Պաշտպանութեան Մարդկային Կազմուածքը Գիտութեան զարգացումը կը պարտինք մարդու հետաքրքրութիւններուն:1677-ին Լէօվէնհոյէք անունով հոլանտացի ապակիի վաճառական մը խտացուած ապակիներու միջոցով զննեց իրերը եւ նկատեց, որ ջուրի կաթիլի մը մէջ ...

Երիկամ

Երիկամները կըլլան զոյգ իւրաքաչիւր անձի մէջ, որոնք կը գտնուին ողնաշարի երկու կողմերը, որովայնի խոռոչին ետեւի պատին վրայ եւ ստոծանիին տակը: Երիկամները որովայնին մաս չեն կազմեր: Աջ երիկամը կը գտնուի լեարդին ետեւը, իսկ ձախը՝ փայծաղին ետեւը: Երիկամներ ...

Դեղերու անհամատեղելիութիւն

Բազմադեղաբուժութիւնը, զարգացած է թերեւս մեր թուարկութենէն առաջ: Ներկայիս, չնայած 15000֊էն աւելի պատրաստի դեղաձեւերու առկայութեանը, անպատրաստի դեղատոմսերը իրենց նշանակութիւնը չեն կորսնցուցած: Բժիշկներու կողմէ դեղանիւթերու զուգակցուած օգտագործման ձ ...

Արաբական Պատմագրութիւն

Արաբական պատմագրութիւն, արաբ ժողովուրդի պատմական զարգացման եւ անցեալին վերաբերուող գրութիւններու պատմութիւն: Որպէս ինքնուրոյն գիտութիւն ձեւաւորուած է 8–9-րդ դարերու սահմանագլխուն: Սկզբնապէս անոր համար նիւթ ծառայած են արաբական ցեղերու ծագումնաբանա ...

Թռչնակրիփ

Կաղապար:ՎՖ Թռչնակրիփ ը, մասնաւորապէս թռչնազգիներու ժահրային հիւանդութիւն մըն է: Անոր յարուցիչը ինֆլուենզա Ա ժահրի պատկանող որոշ խմբաւորումներ են, մասնաւորապէս` H եւ N խմբաւորումները: Այս ժահրը կը հարուածէ մասնաւորապէս` հաւերը, բադերը, սագերը եւ հ ...

Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցի

Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցին կը պատկանի Արեւելեան Կաթողիկէ Եկեղեցիներուն, այսպիսով կենթարկուի Հռոմի Պապի առաջնորդութեան։ Հայ կաթողիկէ եկեղեցւոյ հիմնադրումի գաղափարը յառաջացած է 12-րդ դարու վերջաւորութեան, Կիլիկեան Հայաստանի տարածքով դէպի Սուրբ Հող ճամբո ...

Իմացութեան Գործակից

Իմացութեան Գործակից, անձի իմացութեան մակարդակի քանակական գնահատականը, իմացութեան մակարդակը միջին վիճակագրական անձի իմացութեան մակարդակի համեմատութեամբ, աւելի նեղ իմաստով՝ այսպէս կոչուած մտաւոր տարիքի յարաբերակցութիւնը տուեալ անձի իրական կենսաբանա ...

Մալիի Կայսրութիւն

Մալիի կայսրութիւն, պատմական պետութիւն հիւսիս-արեւմտեան Ափրիկէի մէջ ՝ Սահարա անապատէն հարաւ։ Գոյութիւն ունեցած է 13-15-րդ դարերուն։ Ըստ ձեւաւորբւած աւանդութեան, կայսրութիւն կը կոչուի ։ Ձեւաւորուած է մանտինքա էթնոսի տակ, որ աւելի առաջ գտնուած է Կան ...

Ալ-Այն

Ալ-Այն - բնակչութեամբ 4-րդ քաղաքը Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններուն մէջ։ Կը գտնուի Ապու Տապիի Էմիրութեան մէջ, մայրաքաղաքէն 148 քմ. դէպի արեւելք, Օմանի սահմանին վրայ, Պուրէյմի ովասիսի շրջանին մէջ։ ԱՄԷ-ու միակ մեծ քաղաքն է, որ կը գտնուի ծովէն բաւակ ...

Նոյ

Նոյ, հինկտակարանեան նահապետ։ Նոյի պատմութիւնը կը ներկայացուի Ծննդոց գիրքին 6–9 գլուխներուն մէջ, ուր ան ջրհեղեղէն կը փրկէ իր ընտանիքը եւ կենդանիներու բոլոր տեսակներուն՝ կառուցելով Նոյեան տապանը։ Ան նաեւ կը յիշատակուի որպէս "առաջին գիւղատնտես" եւ " ...

Էրզրում

Անաստասուպոլիս, Առզըռում, Առզռում, Արգիրոն, Արդուրում, Արզ, Արզան, Արզան ար-Ռում, Արզան էր Ռում, Արզարում, Արզերում, Արզը Ռում, Արզն ար ռում, Արզնե էլ-Ռում, Արծն Հոռոմոց, Արզն Ռում, Արզրում, Արտը Ռում, Բարանդիս, Կարիկալա, Գալիգուլա, Գարանիգիս, Գա ...

Եռագոյն դրօշ պատմական Անիի դիմաց

Հայոց ցեղասպանութեան 105-րդ տարելիցի օրը հայ-թրքական սահմանին՝ պատմական Անիին շատ մօտ, տեղադրուեր է եռագոյն դրօշն ու խաչքար: 21 մեթր բարձրութեան վրայ տեղադրուած դրօշն ունի 10 մեթր երկարութիւն եւ 5 մ լայնք: Տեղադրուած խաչքարն օծուեր է: Խորհրդանշակ ...

Ս․ Վարդանանց Եկեղեցի (Քուէյթ)

Ստորեւ, ամփոփ գիծերու մէջ կը ներկայացնենք Քուէյթի առաջին սեփական Հայ Առաքելական եկեղեցւոյ յատակագիծը, որ ձեւակերպուած է գործակցութեամբ ճարտարագէտ` Տիար Պարգեւ Տէմիրճեանի եւ անոր հիմնական հեղինակներն են ճարտարապետներ` Տեարք Պետրոս եւ Գրիգոր Պետիրե ...

Սոցիալ Դեմոկրատ Հնչակեան Կուսակցութիւն

Սոցիալ դեմոկրատ Հնչակեան կուսակցութիւն, հայ ազգային կուսակցութիւն։ 1887-ին, Ժընեւի մէջ, արեւելահայ խումբ մը ուսանողներ ձեռնամուխ կըլլան կազմակերպութեան մը ստեղծման, որ պիտի զբաղէր Հայաստանի ազատագրութեան հարցով։ Անոնք էին՝ Աւետիս Նազարբէկեան, Մար ...

Գեղարդ Սուրիահայ Տարեգիրք

"Գեղարդ" Սուրիահայ Տարեգիրք ը եղած է գրական, բանասիրական, գեղարուեստական եւ պատմական հրատարակութիւն մը, որ կեանքի կոչուած է 1975-ին, Հալէպի ՀԲԸ Միութեան Մատենագիտական Յանձնախումբի կողմէ: "Գեղարդ" ը նախ սկսած է լոյս տեսնել որպէս տարեգիրք, ապա վերա ...

Կոնդակ

Կոնդակ, Հայրապետական թուղթ, հովուական գիր։ Ունի տարբեր կիրառումներ. Կոնդակ - հայ մատենագրութեան մէջ եւ եկեղեցական կիրառութիւններուն մէջ՝ կը նշանակէ կաթողիկոսական երբեմն նաեւ առաջնորդ-եպիսկոպոսի թուղթ, նամակ, ուղերձ, շրջաբերական, կտակ։ Այսօր եւս կ ...

Հայկական Թատրոն

Հայկական թատրոն, յունական եւ հռոմէական թատրոններու հետ միասին աշխարհի ամենահին թատրոններու շարքին կը դասուի։ Թատերարուեստի հնագոյն եւ ժողովրդական տեսակը պարերգական թատրոնն է, որ իր ազդեցութիւնը ունեցած է առաջաւորասիական, պալքանեան եւ ապենինեան ժո ...

Հայ Եկեղեցւոյ Վարդապետական Առանձնայատկութիւնները

Տիեզերական կը կոչուին այն ժողովները, որոնք կը գումարուին մասնակցութեամբ Քրիստոնէական բոլոր եկեղեցիներուն, լուծելու համար ամբողջ Քրիստոնէութեան համար կարեւորութիւն ներկայացնող հարցեր եւ հաստատելու համար ուղղափառ վարդապետութիւնը: Տիեզերական ժողովին ...